სასიყვარულო ადიქცია არის პათოლოგიური მდგომარეობა, ადამიანური სიყვარულის მტკივნეული გამოვლინება და ავადმყოფური მისწრაფება სიყვარულის ობიექტის მიმართ.
სასიყვარულო დამოკიდებულებით იტანჯება არა მხოლოდ ადიქტი, არამედ მისი ..აღფრთოვანების ობიექტიც“, ვინაიდან მას უწევს აიტანოს შეუსაბამო ფეტიშიზმი, მუდმივი ეჭვიანობა, კონტროლის სურვილი, გაუთავებელი საყვედურები და სხვა გაუაზრებელი ქმედებები.
ადიქციური დამოკიდებულებების ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემა არის პიროვნული ზრდის შეჩერება, ზოგჯერ კი ორივე პარტნიორის დეგრადირება.
სასიყვარულო ადიქციის გამოვლენის მექანიზმი თითქმის არ განსხვავდება ქიმიური: ნარკოტიკის, ალკოჰოლის ან სიგარეტის მოხმარების დამოკიდებულებისგან.
ადიქტი ყველაფერს უძღვნის დამოკიდებულების ობიექტთან ურთიერთობებს და უკანა პლანზე გადააქვს ოჯახის წევრებთან, ახლობლებთან, მეგობრებთან ურთიერთობები, სამსახურის საქმეები თუ საყვარელი ჰობი.
მისი დროის უდიდესი ნაწილი პრაქტიკულად სრულად ეთმობა მისწრაფების ობიექტს.
მიჯაჭვულობა იმდენად ძლიერია, რომ თუ მოულოდნელად მოხდა ცვლილებები გეგმებში და მათ შეხვედრას ან სხვა სახის კონტაქტს რაიმე საფრთხე დაემუქრა, ადიქტი ვარდება პანიკურ მდგომარეობაში.
სასიყვარულო ადიქცია ძირითადად ცალმხრივია, უმეტეს შემთხვევაში კი ყალბი და ეგოისტური.
ნივთიერებებზე დამოკიდებულების მსგავსად, სიყვარულზე დამოკიდებულმა ადამიანმა შეიძლება გამოავლინოს კონკრეტული იმპულსები და ქცევები და შეიძლება განიცადოს კონტროლის დაკარგვა საკუთარ აზრებსა და ქმედებებზე.
სიყვარულზე დამოკიდებულ ადამიანებს უყალიბდებათ არაჯანსაღი აკვიატება და მიჯაჭვულობა პარტნიორთან ან სასიყვარულო ინტერესებთან და ხშირად ეძებენ გზებს, გააკონტროლონ თავიანთი აკვიატებები. რაც, ,,სიყვარულის ობიექტს" უმძიმეს ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში აგდებს.
სიყვარულზე დამოკიდებულება ყველა ინდივიდში განსხვავებულად ვლინდება.
გარდა ამისა, შესაძლოა იყოს სხვადასხვა ფაქტორები, რომლებიც დაკავშირებულია აშლილობასთან, როგორიცაა სხვა პირობების არსებობა, რომლებიც ცნობილია როგორც თანმხლები დარღვევები და პიროვნების ოჯახური ისტორია.
სიყვარულზე დამოკიდებულების სხვა სიმპტომებია:
- დეპრესია ან იმედგაცრუება, როდესაც მოცემულ მომენტში არ არსებობს რომანტიული პარტნიორი ან სასიყვარულო ინტერესი
- უკიდურესად დათრგუნვა ან დეპრესია, როცა სასიყვარულო ინტერესი არ პასუხობს გრძნობებს ან როცა ის უარყოფს ადიქტის რომანტიკულ მიღწევებს
- გრძნობა, თითქოს ცხოვრება უაზროა პარტნიორის გარეშე და დამოკიდებულია მხოლოდ იმ ადამიანზე, რომელსაც ადიქტი ხედავ
- ცუდი არჩევანის გაკეთება იმის გამო, თუ როგორ ფიქრობს ადიქტი რომანტიკულ ინტერესზე ან მოსიყვარულე ობიექტზე, მათ შორის ოჯახური ურთიერთობების შეწყვეტა ან სამსახურის დატოვება.
- პარტნიორის დაყენება ცხოვრებაში სხვებზე წინ, როგორიცაა ოჯახი, მეგობრები და სამუშაო ვალდებულებები – სიყვარულის ინტერესი ყველაფერზე მაღლა დგას, მათ შორის ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე
- ტოქსიკური ან არაჯანსაღი ურთიერთობების დატოვების შეუძლებლობა.
- აკვიატებულ ფიქრები სასიყვარულო ინტერესის ან პარტნიორის შესახებ
სხვა დამოკიდებულებისგან განსხვავებით, სიყვარულზე დამოკიდებულების გამოვლენა შეიძლება რთული იყოს, რადგან ყველა განსხვავებულად გამოხატავს სიყვარულს.
ალკოჰოლი და ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენება იმით არის აღიარებული, რომ ნივთიერების მოხმარების აშლილობის მქონე ადამიანი ხშირად სვამს ან იღებს ნარკოტიკებს - ნარკოტიკების მოხმარების სიმპტომები, როგორც წესი, შეუძლებელია გამოტოვოთ.
თუმცა, სიყვარულზე დამოკიდებულება დახვეწილი აშლილობაა; ეიფორია არ არის ისეთი აშკარა, როგორც ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლიზმში, მაგრამ ტანჯვა იგივეა, თუმცა სიყვარულზე დამოკიდებულების მქონე ადამიანი, სავარაუდოდ, იტანჯება მარტოობაში და სიჩუმეში.
როგორ გამოხატავს ინდივიდი სიყვარულის გრძნობებს, აისახება მის სიმპტომებში - სიყვარულის მრავალი გამოხატვა უვნებელია, ზოგი კი საზიანოა, როგორიცაა ქცევის კონტროლი ან თვალთვალი.
სიყვარულზე დამოკიდებულისთვის დამახასიათებელია:
- იძულება
- ემოციური დამოკიდებულება
- ლტოლვა და მოთხოვნილება
- აკვიატებები
- კონტროლის ნაკლებობა ან დაკარგვა
- განწყობის მნიშვნელოვანი ცვალებადობა
თუ ფიქრობთ, რომ შესაძლოა გქონდეთ სიყვარულზე დამოკიდებულების რომელიმე სიმპტომი - უნდა მიმართოთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროფესიონალს, რომელიც მოგცემთ რჩევას შემდეგი ნაბიჯების შესახებ.
ვინაიდან სიყვარულზე დამოკიდებულება არ არის აღიარებული, როგორც ფსიქიკური აშლილობა, ექიმმა შეიძლება გადაგამისამართოთ თერაპევტთან შემდგომი შეფასებისა და მკურნალობისთვის.
სასიყვარულო დამოკიდებულებით იტანჯება არა მხოლოდ ადიქტი, არამედ მისი ..აღფრთოვანების ობიექტიც“, ვინაიდან მას უწევს აიტანოს შეუსაბამო ფეტიშიზმი, მუდმივი ეჭვიანობა, კონტროლის სურვილი, გაუთავებელი საყვედურები და სხვა გაუაზრებელი ქმედებები.
ადიქციური დამოკიდებულებების ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემა არის პიროვნული ზრდის შეჩერება, ზოგჯერ კი ორივე პარტნიორის დეგრადირება.
სასიყვარულო ადიქციის გამოვლენის მექანიზმი თითქმის არ განსხვავდება ქიმიური: ნარკოტიკის, ალკოჰოლის ან სიგარეტის მოხმარების დამოკიდებულებისგან.
ადიქტი ყველაფერს უძღვნის დამოკიდებულების ობიექტთან ურთიერთობებს და უკანა პლანზე გადააქვს ოჯახის წევრებთან, ახლობლებთან, მეგობრებთან ურთიერთობები, სამსახურის საქმეები თუ საყვარელი ჰობი.
მისი დროის უდიდესი ნაწილი პრაქტიკულად სრულად ეთმობა მისწრაფების ობიექტს.
მიჯაჭვულობა იმდენად ძლიერია, რომ თუ მოულოდნელად მოხდა ცვლილებები გეგმებში და მათ შეხვედრას ან სხვა სახის კონტაქტს რაიმე საფრთხე დაემუქრა, ადიქტი ვარდება პანიკურ მდგომარეობაში.
სასიყვარულო ადიქცია ძირითადად ცალმხრივია, უმეტეს შემთხვევაში კი ყალბი და ეგოისტური.
ნივთიერებებზე დამოკიდებულების მსგავსად, სიყვარულზე დამოკიდებულმა ადამიანმა შეიძლება გამოავლინოს კონკრეტული იმპულსები და ქცევები და შეიძლება განიცადოს კონტროლის დაკარგვა საკუთარ აზრებსა და ქმედებებზე.
სიყვარულზე დამოკიდებულ ადამიანებს უყალიბდებათ არაჯანსაღი აკვიატება და მიჯაჭვულობა პარტნიორთან ან სასიყვარულო ინტერესებთან და ხშირად ეძებენ გზებს, გააკონტროლონ თავიანთი აკვიატებები. რაც, ,,სიყვარულის ობიექტს" უმძიმეს ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში აგდებს.
სიყვარულზე დამოკიდებულება ყველა ინდივიდში განსხვავებულად ვლინდება.
გარდა ამისა, შესაძლოა იყოს სხვადასხვა ფაქტორები, რომლებიც დაკავშირებულია აშლილობასთან, როგორიცაა სხვა პირობების არსებობა, რომლებიც ცნობილია როგორც თანმხლები დარღვევები და პიროვნების ოჯახური ისტორია.
სიყვარულზე დამოკიდებულების სხვა სიმპტომებია:
- დეპრესია ან იმედგაცრუება, როდესაც მოცემულ მომენტში არ არსებობს რომანტიული პარტნიორი ან სასიყვარულო ინტერესი
- უკიდურესად დათრგუნვა ან დეპრესია, როცა სასიყვარულო ინტერესი არ პასუხობს გრძნობებს ან როცა ის უარყოფს ადიქტის რომანტიკულ მიღწევებს
- გრძნობა, თითქოს ცხოვრება უაზროა პარტნიორის გარეშე და დამოკიდებულია მხოლოდ იმ ადამიანზე, რომელსაც ადიქტი ხედავ
- ცუდი არჩევანის გაკეთება იმის გამო, თუ როგორ ფიქრობს ადიქტი რომანტიკულ ინტერესზე ან მოსიყვარულე ობიექტზე, მათ შორის ოჯახური ურთიერთობების შეწყვეტა ან სამსახურის დატოვება.
- პარტნიორის დაყენება ცხოვრებაში სხვებზე წინ, როგორიცაა ოჯახი, მეგობრები და სამუშაო ვალდებულებები – სიყვარულის ინტერესი ყველაფერზე მაღლა დგას, მათ შორის ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე
- ტოქსიკური ან არაჯანსაღი ურთიერთობების დატოვების შეუძლებლობა.
- აკვიატებულ ფიქრები სასიყვარულო ინტერესის ან პარტნიორის შესახებ
სხვა დამოკიდებულებისგან განსხვავებით, სიყვარულზე დამოკიდებულების გამოვლენა შეიძლება რთული იყოს, რადგან ყველა განსხვავებულად გამოხატავს სიყვარულს.
ალკოჰოლი და ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენება იმით არის აღიარებული, რომ ნივთიერების მოხმარების აშლილობის მქონე ადამიანი ხშირად სვამს ან იღებს ნარკოტიკებს - ნარკოტიკების მოხმარების სიმპტომები, როგორც წესი, შეუძლებელია გამოტოვოთ.
თუმცა, სიყვარულზე დამოკიდებულება დახვეწილი აშლილობაა; ეიფორია არ არის ისეთი აშკარა, როგორც ნარკოტიკებსა და ალკოჰოლიზმში, მაგრამ ტანჯვა იგივეა, თუმცა სიყვარულზე დამოკიდებულების მქონე ადამიანი, სავარაუდოდ, იტანჯება მარტოობაში და სიჩუმეში.
როგორ გამოხატავს ინდივიდი სიყვარულის გრძნობებს, აისახება მის სიმპტომებში - სიყვარულის მრავალი გამოხატვა უვნებელია, ზოგი კი საზიანოა, როგორიცაა ქცევის კონტროლი ან თვალთვალი.
სიყვარულზე დამოკიდებულისთვის დამახასიათებელია:
- იძულება
- ემოციური დამოკიდებულება
- ლტოლვა და მოთხოვნილება
- აკვიატებები
- კონტროლის ნაკლებობა ან დაკარგვა
- განწყობის მნიშვნელოვანი ცვალებადობა
თუ ფიქრობთ, რომ შესაძლოა გქონდეთ სიყვარულზე დამოკიდებულების რომელიმე სიმპტომი - უნდა მიმართოთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროფესიონალს, რომელიც მოგცემთ რჩევას შემდეგი ნაბიჯების შესახებ.
ვინაიდან სიყვარულზე დამოკიდებულება არ არის აღიარებული, როგორც ფსიქიკური აშლილობა, ექიმმა შეიძლება გადაგამისამართოთ თერაპევტთან შემდგომი შეფასებისა და მკურნალობისთვის.
