1960-იანი წლების დასაწყისში კაპიტანმა ჟაკ-ივ კუსტომ გაბედული ექსპერიმენტი წამოიწყო: შეეძლოთ ადამიანებს დიდი ხნის განმავლობაში ზღვის ქვეშ ცხოვრება და მუშაობა? ამ კითხვამ განაპირობა კონტინენტური შელფის სადგურის — ანუ კონშელფის — განვითარება, წყალქვეშა გეოგრაფიული არეალის პიონერული სერია, რომელმაც გამოსცადა ადამიანის გამძლეობის, ინჟინერიისა და საზღვაო კვლევის საზღვრები.
კუსტო და მისი გუნდი საზღვრავდნენ მომავალს, სადაც ოკეანოგრაფებს, მყვინთავებსა და მკვლევარებს შეეძლოთ ტალღების ქვეშ ცხოვრება და სამეცნიერო კვლევების ჩატარება ტრადიციული დაივინგით (წყალქვეშ სპეციალური აღჭურვილობის გამოყენებით ან მის გარეშე ჩასვლა, წყალქვეშა სამყაროს შესწავლის, სპორტის, გართობის ან პროფესიული საქმიანობის მიზნით) დაწესებული დროის შეზღუდვების გარეშე. პროექტი რევოლუციური ნაბიჯი იყო იმის გასაგებად, თუ როგორ შეეძლოთ ადამიანებს წყალქვეშა სამყაროსთან ადაპტაცია.
კონშელფი I: პირველი წყალქვეშა სახლი (1962)
ამ ამბიციური მოგზაურობის პირველი ნაბიჯი იყო Conshelf I , წყალქვეშა გეოგრაფიული არეალი, რომელიც საფრანგეთის ქალაქ მარსელის სანაპიროსთან, ზედაპირიდან 10 მეტრის სიღრმეზე მდებარეობდა. ორი მყვინთავი შვიდი დღის განმავლობაში ცხოვრობდა პატარა ცილინდრულ ნაგებობაში და ამოწმებდა წყალქვეშ ხანგრძლივი ცხოვრების ფიზიოლოგიურ და ფსიქოლოგიურ ეფექტებს.
ამ პერიოდში მათ ჩაატარეს ზღვის ბიოლოგიური კვლევები და გამოსცადეს სატურაციული ჩაყვინთვის შესაძლებლობა — რომლის დროსაც მყვინთავები დიდი ხნის განმავლობაში რჩებიან სიღრმეში დეკომპრესიის რისკების შესამცირებლად. „კონშელფ I“-ის წარმატებამ გზა გაუხსნა უფრო დიდი და რთული წყალქვეშა სადგურების შექმნას.
კონშელფი II: ზღვის ვარსკვლავის სახლი (1963)
საწყისი წარმატებით გამხნევებულმა კუსტომ და მისმა გუნდმა გააფართოვეს თავიანთი ხედვა სუდანის მახლობლად, წითელ ზღვაში დაარსებული „კონშელფ II“ -ით . ეს მრავალსტრუქტურიანი წყალქვეშა სოფელი მოიცავდა შემდეგს:
- ორსართულიანი საცხოვრებელი ადგილი 10 მეტრის სიღრმით, სადაც ხუთი ადამიანი ერთი თვის განმავლობაში ცხოვრობდა და მუშაობდა.
- უფრო ღრმა სადგური 30 მეტრზე — სადაც ერთი კვირის განმავლობაში ორი მყვინთავი განთავსა და უფრო მაღალი წნევის ზემოქმედებას ამოწმებდა.
- წყალქვეშა ავტოფარეხი — რევოლუციური SP-350 დაივინგის თეფშისთვის, რომელიც კუსტოს ერთ-ერთი ადრეული წყალქვეშა ნავი იყო.
კონშელფ II-მ აჩვენა, რომ ადამიანებს შეეძლოთ წარმატებით ემუშავათ წყალქვეშ დიდი ხნის განმავლობაში, რითაც საფუძველი ჩაუყარა მომავალ წყალქვეშა კვლევებსა და ტექნოლოგიებს.
კონშელფი III: ყველაზე ღრმა საზღვარი (1965)
საზღვრები კიდევ უფრო გააფართოვა კუსტომ და გაუშვა კონშელფ III, ჰაბიტატი, რომელიც საფრანგეთის სანაპიროსთან, ზედაპირიდან 100 მეტრის სიღრმეზე მდებარეობს. ექვსმა პირმა სამი კვირა გაატარა ამ ღრმა ზღვის ლაბორატორიაში, ჩაატარა საზღვაო კვლევები და დაამტკიცა, რომ სატურაციული ყვინთვა სიცოცხლისუნარიანი იყო უკიდურეს სიღრმეებზე.
ეს იყო ყველაზე ღრმა წყალქვეშა გეოგრაფიული არეალ, რაც კი ოდესმე განთავსებულა, რაც ოკეანის კვლევაში მნიშვნელოვან ეტაპს აღნიშნავდა. მიუხედავად იმისა, რომ ექსპერიმენტი ძვირადღირებული და კომპლექსური იყო, მან მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მოგვაწოდა ღრმა ზღვაში ცხოვრებისა და მაღალი წნევის გარემოში ხანგრძლივი ზემოქმედების ფიზიოლოგიური ეფექტების შესახებ.
