მოწევა უარყოფითად მოქმედებს არტერიულ წნევაზე როგორც მყისიერად, ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში.
თითოეული ღერი სიგარეტის მოწევა იწვევს წნევის დროებით, მკვეთრ მატებას, ხოლო ხანგრძლივმა მოწევამ შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვების სტრუქტურული დაზიანება.
მყისიერი ზემოქმედება: რატომ იმატებს წნევა მოწევისთანავე?
როგორც კი ადამიანი ეწევა სიგარეტს, ნიკოტინი სისხლის მიმოქცევაში ხვდება და იწყება ჯაჭვური რეაქცია:
- ადრენალინის გამოყოფა: ნიკოტინი ასტიმულირებს თირკმელზედა ჯირკვლებს, რათა გამოყონ ადრენალინი და ნორადრენალინი.
- სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივაცია: ეს ჰორმონები ააქტიურებენ ორგანიზმის გააქტიურების რეჟიმს, რაც იწვევს გულისცემის აჩქარებას და სისხლძარღვების შევიწროებას.
- ჰემოდინამიკური ცვლილება: შედეგად, გული უფრო ძლიერად და ხშირად იკუმშება, ხოლო შევიწროებულ სისხლძარღვებში სისხლის გასატარებლად მეტი წნევაა საჭირო. ეს მატება ჩვეულებრივ გრძელდება 15-დან 30 წუთამდე თითოეული სიგარეტის შემდეგ.
ქრონიკული დაზიანება: სისხლძარღვების სტრუქტურული ცვლილებები
ხანგრძლივი მოწევა იწვევს შეუქცევად პროცესებს, რომლებიც ჰიპერტენზიის (მუდმივად მაღალი წნევის) წინაპირობაა:
- ენდოთელური დისფუნქცია: თამბაქოს კვამლი აზიანებს სისხლძარღვების შიდა ფენას (ენდოთელიუმს), რომელიც პასუხისმგებელია მათ ელასტიურობაზე.
- ათეროსკლეროზი: მოწევა აჩქარებს არტერიებში ცხიმოვანი ფოლაქების დაგროვებას. სისხლძარღვები ხდება უფრო „ხისტი“ და ვიწრო, რაც წნევას მუდმივად მაღალ ნიშნულზე ინარჩუნებს.
- სისხლის სიბლანტე: მოწევისას გამოყოფილი ნახშირჟანგი (CO) ამცირებს სისხლში ჟანგბადის რაოდენობას. ამის კომპენსაციისთვის ორგანიზმი მეტ ერითროციტს აწარმოებს, რაც სისხლს უფრო სქელსა და ბლანტს ხდის, რაც გულს დამატებით ტვირთად აწვება.
„შენიღბული“ ჰიპერტენზიის რისკი
მწეველებში ხშირია ე.წ. შენიღბული ჰიპერტენზია. კლინიკაში ექიმთან ვიზიტისას (როდესაც პაციენტი არ ეწევა) წნევა შეიძლება ნორმალური გამოჩნდეს, თუმცა რეალურ ცხოვრებაში, მოწევის პროცესში, ის საშიშ ზღვარს სცდება. ეს ართულებს დიაგნოსტირებას და ზრდის ინსულტისა და ინფარქტის ფარულ რისკს.
მოწევა და მედიკამენტები
მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ მოწევამ შეიძლება შეამციროს წნევის დამწევი ზოგიერთი წამლის (მაგალითად, ბეტა-ბლოკერების) ეფექტურობა. ნიკოტინი აჩქარებს ღვიძლის მიერ გარკვეული მედიკამენტების გადამუშავებას, რის გამოც საჭირო ხდება დოზის გაზრდა სასურველი შედეგის მისაღწევად.
რა ხდება თავის დანებების შემდეგ?
- პირველი 20 წუთში: წნევა და გულისცემა იწყებს კლებას ნორმალური ნიშნულისკენ.
- რამდენიმე კვირაში: უმჯობესდება სისხლის მიმოქცევა და ფილტვების ფუნქცია.
- ერთ წელში: გულის კორონარული დაავადების რისკი ნახევრდება მწეველთან შედარებით.
შეჯამება: მოწევა არა მხოლოდ დროებით ზრდის წნევას ყოველი ღერის შემდეგ, არამედ წლების განმავლობაში „ფიზიკურად ანადგურებს“ სისხლძარღვებს, რაც ჰიპერტენზიის მკურნალობას ბევრად უფრო ართულებს.
თითოეული ღერი სიგარეტის მოწევა იწვევს წნევის დროებით, მკვეთრ მატებას, ხოლო ხანგრძლივმა მოწევამ შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვების სტრუქტურული დაზიანება.
მყისიერი ზემოქმედება: რატომ იმატებს წნევა მოწევისთანავე?
როგორც კი ადამიანი ეწევა სიგარეტს, ნიკოტინი სისხლის მიმოქცევაში ხვდება და იწყება ჯაჭვური რეაქცია:
- ადრენალინის გამოყოფა: ნიკოტინი ასტიმულირებს თირკმელზედა ჯირკვლებს, რათა გამოყონ ადრენალინი და ნორადრენალინი.
- სიმპათიკური ნერვული სისტემის აქტივაცია: ეს ჰორმონები ააქტიურებენ ორგანიზმის გააქტიურების რეჟიმს, რაც იწვევს გულისცემის აჩქარებას და სისხლძარღვების შევიწროებას.
- ჰემოდინამიკური ცვლილება: შედეგად, გული უფრო ძლიერად და ხშირად იკუმშება, ხოლო შევიწროებულ სისხლძარღვებში სისხლის გასატარებლად მეტი წნევაა საჭირო. ეს მატება ჩვეულებრივ გრძელდება 15-დან 30 წუთამდე თითოეული სიგარეტის შემდეგ.
ქრონიკული დაზიანება: სისხლძარღვების სტრუქტურული ცვლილებები
ხანგრძლივი მოწევა იწვევს შეუქცევად პროცესებს, რომლებიც ჰიპერტენზიის (მუდმივად მაღალი წნევის) წინაპირობაა:
- ენდოთელური დისფუნქცია: თამბაქოს კვამლი აზიანებს სისხლძარღვების შიდა ფენას (ენდოთელიუმს), რომელიც პასუხისმგებელია მათ ელასტიურობაზე.
- ათეროსკლეროზი: მოწევა აჩქარებს არტერიებში ცხიმოვანი ფოლაქების დაგროვებას. სისხლძარღვები ხდება უფრო „ხისტი“ და ვიწრო, რაც წნევას მუდმივად მაღალ ნიშნულზე ინარჩუნებს.
- სისხლის სიბლანტე: მოწევისას გამოყოფილი ნახშირჟანგი (CO) ამცირებს სისხლში ჟანგბადის რაოდენობას. ამის კომპენსაციისთვის ორგანიზმი მეტ ერითროციტს აწარმოებს, რაც სისხლს უფრო სქელსა და ბლანტს ხდის, რაც გულს დამატებით ტვირთად აწვება.
„შენიღბული“ ჰიპერტენზიის რისკი
მწეველებში ხშირია ე.წ. შენიღბული ჰიპერტენზია. კლინიკაში ექიმთან ვიზიტისას (როდესაც პაციენტი არ ეწევა) წნევა შეიძლება ნორმალური გამოჩნდეს, თუმცა რეალურ ცხოვრებაში, მოწევის პროცესში, ის საშიშ ზღვარს სცდება. ეს ართულებს დიაგნოსტირებას და ზრდის ინსულტისა და ინფარქტის ფარულ რისკს.
მოწევა და მედიკამენტები
მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ მოწევამ შეიძლება შეამციროს წნევის დამწევი ზოგიერთი წამლის (მაგალითად, ბეტა-ბლოკერების) ეფექტურობა. ნიკოტინი აჩქარებს ღვიძლის მიერ გარკვეული მედიკამენტების გადამუშავებას, რის გამოც საჭირო ხდება დოზის გაზრდა სასურველი შედეგის მისაღწევად.
რა ხდება თავის დანებების შემდეგ?
- პირველი 20 წუთში: წნევა და გულისცემა იწყებს კლებას ნორმალური ნიშნულისკენ.
- რამდენიმე კვირაში: უმჯობესდება სისხლის მიმოქცევა და ფილტვების ფუნქცია.
- ერთ წელში: გულის კორონარული დაავადების რისკი ნახევრდება მწეველთან შედარებით.
შეჯამება: მოწევა არა მხოლოდ დროებით ზრდის წნევას ყოველი ღერის შემდეგ, არამედ წლების განმავლობაში „ფიზიკურად ანადგურებს“ სისხლძარღვებს, რაც ჰიპერტენზიის მკურნალობას ბევრად უფრო ართულებს.
