ნიკოტინი კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი და გავრცელებული ნივთიერებაა, რომელმაც საუკუნეების განმავლობაში შეცვალა გლობალური ეკონომიკა, სოციალური კულტურა და მილიარდობით ადამიანის ჯანმრთელობა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ნიკოტინი ძირითადად მცენარეულ ალკალოიდს წარმოადგენს, მისი მოხმარების ფორმამ (თამბაქოს მოწევამ) კაცობრიობა უდიდესი სამედიცინო კრიზისის წინაშე დააყენა.
მცენარეებში (ძირითადად თამბაქოში) ნიკოტინი ჩამოყალიბდა როგორც ბუნებრივი ინსექტიციდი. ის იცავდა მცენარეს მწერებისგან, თუმცა ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრისას სრულიად განსხვავებული ეფექტი აჩვენა.
ამერიკის მკვიდრი მოსახლეობა (ინდიელები) თამბაქოს ათასწლეულების განმავლობაში იყენებდნენ რიტუალურ და სამედიცინო მიზნებისთვის. ევროპაში მისი გავრცელება ჟან ნიკოს (Jean Nicot) სახელს უკავშირდება (საიდანაც წარმოიშვა ტერმინი „ნიკოტინი“), რომელმაც 1560 წელს თამბაქო საფრანგეთის სამეფო კარს წარუდგინა, როგორც თავის ტკივილის სამკურნალო საშუალება.
ნიკოტინი ორგანიზმში მოხვედრისას (განსაკუთრებით ფილტვების საშუალებით) წამებში აღწევს ტვინამდე და იწვევს სწრაფ ფსიქოაქტიურ ეფექტს.
- ნეიროტრანსმიტერები: ასტიმულირებს დოფამინის (სიამოვნების ჰორმონის) გამოყოფას, რაც იწვევს ეიფორიასა და რელაქსაციას.
- სწრაფი დამოკიდებულება: გააჩნია უძლიერესი ტოლერანტობა. ტვინი ეჩვევა დოზას და ითხოვს უფრო მეტს, რაც ბადებს ნიკოტინომანიას.
- ფიზიკური ეფექტი: მომენტალურად ზრდის გულისცემას და ავიწროებს სისხლძარღვებს, რაც ტვირთავს გულ-სისხლძარღვთა სისტემას.
თანამედროვე მედიცინა ერთმანეთისგან მიჯნავს ნიკოტინს (რომელიც იწვევს დამოკიდებულებას) და თამბაქოს კვამლს (რომელიც კლავს).
კვამლის ტოქსიკურობა: ტრადიციული სიგარეტის წვისას გამოიყოფა 250-ზე მეტი ტოქსიკური და 60-ზე მეტი კანცეროგენული ნივთიერება (ფისი, მხუთავი გაზი, მძიმე ლითონები). სწორედ ეს ნივთიერებები იწვევენ ფილტვის კიბოს, ინსულტსა და გულის დაავადებებს.
ინდუსტრიული მანიპულაცია: XX საუკუნეში თამბაქოს გიგანტური კომპანიები მიზანმიმართულად ზრდიდნენ ნიკოტინის კონცენტრაციას პროდუქციაში, რათა მომხმარებელთა დამოკიდებულება კიდევ უფრო შეენარჩუნებინათ.
დღეს მსოფლიოში 1.5 მილიარდამდე მწეველია, ხოლო თამბაქოს მოხმარება სიკვდილიანობის ერთ-ერთი წამყვანი პრევენცირებადი მიზეზია. კაცობრიობა ამ პრობლემას რამდენიმე გზით ებრძვის.
