მოწევა მნიშვნელოვნად ზრდის მხედველობის დაკარგვისა და თვალის სერიოზული დაავადებების განვითარების რისკს. თამბაქოს კვამლში არსებული ტოქსიკური ნივთიერებები აზიანებს თვალის სისხლძარღვებს, იწვევს ოქსიდაციურ სტრესს და აქვეითებს ბუნებრივ ანტიოქსიდანტურ დაცვას.
მოწევასთან დაკავშირებული თვალის დაზიანების სიმპტომები ხშირად თანდათანობით ვლინდება და თავდაპირველად შესაძლოა მსუბუქ გაღიზიანებას ჰგავდეს. თუმცა, დროთა განმავლობაში ისინი უფრო სერიოზულ ხასიათს იღებენ და მხედველობის მნიშვნელოვან გაუარესებას იწვევს.
მოწევით გამოწვეული ძირითადი თვალის დაავადებები
კვლევების მიხედვით, მწეველებში შემდეგი დაავადებების განვითარების ალბათობა გაცილებით მაღალია:
• ასაკობრივი მაკულარული დეგენერაცია (AMD): მწეველებს ამ დაავადების განვითარების 2-დან 4-ჯერ მეტი რისკი აქვთ არამწეველებთან შედარებით. მოწევა აჩქარებს მხედველობის ცენტრალური ნაწილის დაზიანებას და შესაძლოა დაავადება 10 წლით ადრეც კი გამოვლინდეს.
• კატარაქტა (ბროლის შემღვრევა): სიგარეტის მოწევა 2-ჯერ ან 3-ჯერ ზრდის კატარაქტის განვითარების შანსს. ტოქსინები გროვდება თვალის ბროლში, რაც იწვევს მის ნაადრევ შემღვრევას და მხედველობის დაბინდვას.
• გლაუკომა: მოწევა აუარესებს თვალის სისხლით მომარაგებას და ზრდის თვალშიგა წნევას, რაც ხელს უწყობს მხედველობის ნერვის დაზიანებას.
• მშრალი თვალის სინდრომი: თამბაქოს კვამლი აღიზიანებს თვალის ლორწოვან გარსს, რაც იწვევს ცრემლის აორთქლებას, თვალების წვას და ქრონიკულ დისკომფორტს.
სხვა გართულებები
• დიაბეტური რეტინოპათია: მწეველ დიაბეტიანებში თვალის სისხლძარღვების დაზიანების რისკი უფრო მაღალია.
• უვეიტი: მოწევამ შესაძლოა გააორმაგოს თვალის შუა გარსის ანთების (უვეიტის) რისკი.
• ორსულობის დროს მოწევა: ზრდის ახალშობილებში მხედველობის ნერვის განუვითარებლობისა და სტრაბიზმის (სიელმის) რისკს.
პრევენცია
თამბაქოსთვის თავის დანებება არის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზა თვალის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად. მოწევის შეწყვეტის შემდეგ, დროთა განმავლობაში, თვალის დაავადებების განვითარების რისკი მცირდება და უახლოვდება არამწეველთა მაჩვენებელს.
მოწევისთვის თავის დანებების შემდეგ თვალის მდგომარეობის გაუმჯობესება იწყება თითქმის მაშინვე, თუმცა სხვადასხვა ქსოვილის აღდგენასა და რისკების შემცირებას განსხვავებული დრო სჭირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი დაზიანება (მაგალითად, მხედველობის ნერვის ან მაკულის მკვეთრი დაზიანება) შეიძლება შეუქცევადი იყოს, მოწევის შეწყვეტა აჩერებს დაავადებების პროგრესირებას.
ქვემოთ მოცემულია თვალის ჯანმრთელობის აღდგენის სავარაუდო ქრონოლოგია:
პირველი დღეები და კვირები
• 48 საათში: ნერვული დაბოლოებები იწყებს აღდგენას, რაც აუმჯობესებს სინათლისადმი მგრძნობელობას და თვალის საერთო ფუნქციას.
• რამდენიმე დღეში: თვალის თეთრი გარსი (სკლერა) უფრო კაშკაშა და სუფთა ხდება, ქრება სიყვითლე და სისხლჩაქცევების კვალი.
2-დან 4 კვირამდე
• საგრძნობლად მცირდება "მშრალი თვალის" სიმპტომები — წვა, სიწითლე და გაღიზიანება, რადგან ცრემლის წარმოება ნორმალიზდება.
1-დან 6 თვემდე
• სისხლის მიმოქცევა: 3 თვის განმავლობაში სისხლის მიმოქცევა მნიშვნელოვნად უმჯობესდება, რაც ნიშნავს, რომ ბადურა და მხედველობის ნერვი მეტ ჟანგბადსა და საკვებ ნივთიერებას იღებს.
• მხედველობის სტაბილურობა: მცირდება მხედველობის პერიოდული დაბინდვა და თვალი უფრო მდგრადი ხდება დატვირთვის მიმართ.
გრძელვადიანი შედეგები (1-დან 20 წლამდე)
• 1 წელი: მაკულარული დეგენერაციის (AMD) განვითარების რისკი თითქმის ნახევრდება.
• 5 წელი: კატარაქტის განვითარების ალბათობა საგრძნობლად იკლებს.
• 10-20 წელი: თვალის დაავადებების რისკი უთანაბრდება იმ ადამიანების მაჩვენებელს, რომლებსაც არასდროს მოუწევიათ.
მოწევასთან დაკავშირებული თვალის დაზიანების სიმპტომები ხშირად თანდათანობით ვლინდება და თავდაპირველად შესაძლოა მსუბუქ გაღიზიანებას ჰგავდეს. თუმცა, დროთა განმავლობაში ისინი უფრო სერიოზულ ხასიათს იღებენ და მხედველობის მნიშვნელოვან გაუარესებას იწვევს.
მოწევით გამოწვეული ძირითადი თვალის დაავადებები
კვლევების მიხედვით, მწეველებში შემდეგი დაავადებების განვითარების ალბათობა გაცილებით მაღალია:
• ასაკობრივი მაკულარული დეგენერაცია (AMD): მწეველებს ამ დაავადების განვითარების 2-დან 4-ჯერ მეტი რისკი აქვთ არამწეველებთან შედარებით. მოწევა აჩქარებს მხედველობის ცენტრალური ნაწილის დაზიანებას და შესაძლოა დაავადება 10 წლით ადრეც კი გამოვლინდეს.
• კატარაქტა (ბროლის შემღვრევა): სიგარეტის მოწევა 2-ჯერ ან 3-ჯერ ზრდის კატარაქტის განვითარების შანსს. ტოქსინები გროვდება თვალის ბროლში, რაც იწვევს მის ნაადრევ შემღვრევას და მხედველობის დაბინდვას.
• გლაუკომა: მოწევა აუარესებს თვალის სისხლით მომარაგებას და ზრდის თვალშიგა წნევას, რაც ხელს უწყობს მხედველობის ნერვის დაზიანებას.
• მშრალი თვალის სინდრომი: თამბაქოს კვამლი აღიზიანებს თვალის ლორწოვან გარსს, რაც იწვევს ცრემლის აორთქლებას, თვალების წვას და ქრონიკულ დისკომფორტს.
სხვა გართულებები
• დიაბეტური რეტინოპათია: მწეველ დიაბეტიანებში თვალის სისხლძარღვების დაზიანების რისკი უფრო მაღალია.
• უვეიტი: მოწევამ შესაძლოა გააორმაგოს თვალის შუა გარსის ანთების (უვეიტის) რისკი.
• ორსულობის დროს მოწევა: ზრდის ახალშობილებში მხედველობის ნერვის განუვითარებლობისა და სტრაბიზმის (სიელმის) რისკს.
პრევენცია
თამბაქოსთვის თავის დანებება არის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზა თვალის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად. მოწევის შეწყვეტის შემდეგ, დროთა განმავლობაში, თვალის დაავადებების განვითარების რისკი მცირდება და უახლოვდება არამწეველთა მაჩვენებელს.
მოწევისთვის თავის დანებების შემდეგ თვალის მდგომარეობის გაუმჯობესება იწყება თითქმის მაშინვე, თუმცა სხვადასხვა ქსოვილის აღდგენასა და რისკების შემცირებას განსხვავებული დრო სჭირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი დაზიანება (მაგალითად, მხედველობის ნერვის ან მაკულის მკვეთრი დაზიანება) შეიძლება შეუქცევადი იყოს, მოწევის შეწყვეტა აჩერებს დაავადებების პროგრესირებას.
ქვემოთ მოცემულია თვალის ჯანმრთელობის აღდგენის სავარაუდო ქრონოლოგია:
პირველი დღეები და კვირები
• 48 საათში: ნერვული დაბოლოებები იწყებს აღდგენას, რაც აუმჯობესებს სინათლისადმი მგრძნობელობას და თვალის საერთო ფუნქციას.
• რამდენიმე დღეში: თვალის თეთრი გარსი (სკლერა) უფრო კაშკაშა და სუფთა ხდება, ქრება სიყვითლე და სისხლჩაქცევების კვალი.
2-დან 4 კვირამდე
• საგრძნობლად მცირდება "მშრალი თვალის" სიმპტომები — წვა, სიწითლე და გაღიზიანება, რადგან ცრემლის წარმოება ნორმალიზდება.
1-დან 6 თვემდე
• სისხლის მიმოქცევა: 3 თვის განმავლობაში სისხლის მიმოქცევა მნიშვნელოვნად უმჯობესდება, რაც ნიშნავს, რომ ბადურა და მხედველობის ნერვი მეტ ჟანგბადსა და საკვებ ნივთიერებას იღებს.
• მხედველობის სტაბილურობა: მცირდება მხედველობის პერიოდული დაბინდვა და თვალი უფრო მდგრადი ხდება დატვირთვის მიმართ.
გრძელვადიანი შედეგები (1-დან 20 წლამდე)
• 1 წელი: მაკულარული დეგენერაციის (AMD) განვითარების რისკი თითქმის ნახევრდება.
• 5 წელი: კატარაქტის განვითარების ალბათობა საგრძნობლად იკლებს.
• 10-20 წელი: თვალის დაავადებების რისკი უთანაბრდება იმ ადამიანების მაჩვენებელს, რომლებსაც არასდროს მოუწევიათ.
