მანამ სანამ მოზარდს დაელაპარაკებით მოწევის მავნებლობის თაობაზე, უნდა იცოდეთ მისი ფსიქიკის თავისებურების შესახებ.
ფაქტებზე დაყრდობით, მიწოდებული სტატისტიურად გამყარებული ინფორმაციით, თქვენ შეგიძლიათ დაარწმუნოთ უფროსი რიგ საკითხებში, მაგრამ არასრულწლოვანთან საქმე ასე იოლად არ გამოდის.
ამ შემთხვევაში მთავარია აუხსნათ, რომ ამ მავნე ჩვევაზე დამოკიდებულება ადვილად ხდება; ხოლო, მისგან თავის დაღწევა ბევრად რთული და პრობლემატურია.
აქვე გასათალისწინებელია, რომ მცირე ასაკში უფრო მარტივად ხდება ადამიანი დამოკიდებული რიგ ჩვევებზე განსაკუთრებით მავნეზე, ვიდრე ზრდასრულობისას. აქვე გირჩევთ, რომ განუმარტოთ მას, რომ მხოლოდ ის არის პასუხისმგებელი იმ მავნე შედეგებზე რასაც მას მოწევა და სიგარეტი მოუტანს.
ჯანმრთელი ცხოვრების პროპაგანდისას გამოიყენება რამდენიმე მეთოდი. მოზარდთან ყველაზე ნაკლებ-ეფექტურია ლექცია მოწევის მავნებლობაზე. საუბრის დასრულების მომენტიდან, მცირე დროშივე ადამიანების უმრავლესობას ავიწყდება მოსმენილი ინფორმაცია. პლაკატებსაც და აგიტაციასაც არ მოაქვს იმდენად ღირებული კონკრეტული შედეგი. ყველაზე ეფექტურია, როდესაც ადამიანი თავისივე სურვილით ეძებს ინფორმაციას ამ თემაზე სამედიცინო ნაშრომებსა ან ინტერნეტში.
სასარგებლოა, თუ მოახერხებთ და მოზარდს ჩართავთ პრობლემის შესახებ დიალოგში. ნუ ექნება ამ ყველაფერს ლექციის სახე, მიეცით მას უფლება გამოთქვას თავისი აზრი და დამოკიდებულებები.
ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, აქვე საინტერესოა აქვს თუ არა უკვე მას შეხება სიგარეტთან და ამ მავნე ჩვევის გამოცდილება.
როგორც წესი, ყველაზე ხშირად მოზარდები იწყებენ მოწევას იმ ოჯახებიდან, სადაც რომელიმე წევრი უკვე ეწევა. განსაკუთრებით თუ ეს არის უფროსი ან აღმზრდელი. ის მოქმედებს არასრულწლოვანის ფსიქიკურ და გონებრივ განვითარებაზე, რადგან აძლევს მას მაგალითს.
იმ შემთხვევაშიც თუ, დედა, მამა, და არც ბებია-ბაბუა არ ეწევა, არიან მეზობლები და ნათესავები რომლებიც ეწევიან. შესაძლოა ასევე არიან მეგობრები რომლებიც ეწევიან, ან საყვარელი მსახიობები და მომღერლები, რომლებსაც ასე აშკარად ბაძავს ახალგაზრდა თაობა.
ყველაფერი ეს უბიძგებს მოზარდს ამ მავნე ჩვევისკენ, ინტერესს მაინც უჩენს რომ გასინჯოს ის.
10-14 წლის ასაკი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშებისთვის. თუ თქვენ აპირებთ მას დაელაპარაკოთ, თუ რაოდენ მავნებელია თამბაქოს მოწევა ჯანმრთელობისთვის, გირჩევთ პირველ რიგში თქვენც დაანებოთ მას, თუ ამას არ აკეთებთ საკუთარი თავისთვის, გააკეთეთ ეს თქვენი შვილისთვის და საყვარელი ადამიანისთვის.
მოყოლა, თუ რა ზიანი მოქვს მოწევას, შეიძლება ბევრნაირად. დაიწყეთ თუ რა ნივთიერებებისგან შედგება სიგარეტი. რატომ ითვლება ის მავნედ. აქვე განმარტეთ თუ რა პრობლემები შეიძლება მოუტანოს მან ჯანმრთელობას.
მნიშვნელოვანია, მოზარდმა დაიჯეროს ეს ყველაფერი, მიეცით მას დიალოგში ჩართვის საშუალება, და ის დარწმუნებული უნდა იყოს რომ ვინც მას ელაპარაკება სიგარეტის მავნებლობაზე, თავად არ ეწევა და მართლაც უარყოფითი დამოკიდებულება აქვს მოწევის მიმართ. უმჯობესია დაელაპარაკოს არასრულწლოვანს ის ვინც მისთვის ავტორიტეტია, შეიძლება ეს იყოს ბიძა, ან სხვა ვინმე. არაა აუცილებელი იყოს მშობელი.
არასრულწლოვანთან სიგარეტის შესახებ საუბრის მთავრი მიზანია, რომ გაიგოთ თუ რა მიზნით დაიწყო მან სიგარეტის მოწევა. შესაძლოა მას სურს ამ გზით აიმაღლოს თვითშეფასება, ან დაანახოს თანატოლებს, რომ ის მათზე დიდია და დამოუკიდებელი. ან შეიძლება ცდილობს ვინმე გოგოს მოაწონოს თავი ამ გზით. ყველა სიტუაციაში ეცადეთ, მოზარდს თვითშეფასება აუმაღლოთ, არა ჩხუბით, რომ ის ცუდია რადგან ეწევა, არამედ ურჩიეთ, სხვა გზები იმ პრობლემების გადაჭრაში რაც მას აწუხებს.
თუ არასრულწლოვანი ხედავს რომ თქვენ რეალურად მას ემეგობრებით და უფრო გაინტერესებთ მისი პრობლემები ვიდრე მხოლოდ "აღმზრდელობითი ლექციები" ის უფრო გაგეხსნებათ და გაგითვალისწინებთ. თუ თქვენ გაიგეთ, რომ ის იმიტომ ეწევა რადგან ცდილობს გოგოგოების წრეში პოპულარობა მოიპოვოს, ურჩიეთ ვარჯიში, მიეცით სხვა რჩევები, აჩუქეთ სავარჯიშო ცენტრის აბონიმენტი. თუ ესაუბრებით გოგოს, მასაც აუხსენით სიტუაცია, მიდგომა ასეთ დროს ძალიან ინდივიდუალურია.
არასრულწლოვანისთვის აუცილებელია მოტივიაცია, რომ მან დაანებოს ამ მავნე ჩვევას თავი. თქვენ სწორად უნდა შეარჩიოთ თქვენი არგუმენტი, მაგალითად თუ ელაპარაკებით 15 წლის გოგოს, რომ მოწევა მავნებელია და ის ნაადრევად აბერებს კანს და იწვევს პრობლემებს ის თქვენ არ დაგიჯერებთ, მას ეს პრობლემა ახლა არ აწუხებს, თუ ეტყვით, რომ ვინც არ ეწევა მას გარდატეხის ასაკის გამონაყარი მალე მოშორდება, ეს უფრო მნიშვნელოვანი იქნება მისთვის.
ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ დოგმად ითვლება, რომ მოწევა ეხმარება ადამიანს გახდომაში. თანამედროვე გაგებაში, სამწუხაროდ სიგამხდრე ასოცირდება სიალამაზესთან. სამწუხაროა, როდესაც არასრულწლოვანი ამ მცდარი შეხედულებით ხელმძღვანელობს, რომ რაც უფრო გამხდარია უფრო ლამაზია.
ასევე გავრცელებულია, რომ სიგარეტის მოწევა ადამიანს ამშვიდებს, ეს არის სიცრუე, გარკვეული დროით ადამიანს ყურადღება სხვა რამეზე გადააქვს და ეს ითვლება ,,დამშვიდებად."
აუხსენით არასრულწლოვანს, რომ ეს ასე არაა, თორემ შესაძლოა ბევრმა თუნდაც ამიტომ გასინჯოს ის, რომ ახდუნებს, ან რომ ამშვიდებს.
თუ არასრულწლოვანს ზედმეტი წონა აწუხებს და მის გამო ფიქრობს სიგარეტის მოწევის დაწყებას, დაეხმარეთ მას ამ პრობლემის უფრო ჯანმრთელად გადაჭრაში.
ერთი სიტყვით ყველა მითი რაც არის შექმნილი სიგარეტზე, მასთან ერთად განიხილეთ და დაუსაბუთეთ, მიეცით ამ ყველაფერს დიალოგის სახე და არა სალექციო კურსის.
ფაქტებზე დაყრდობით, მიწოდებული სტატისტიურად გამყარებული ინფორმაციით, თქვენ შეგიძლიათ დაარწმუნოთ უფროსი რიგ საკითხებში, მაგრამ არასრულწლოვანთან საქმე ასე იოლად არ გამოდის.
ამ შემთხვევაში მთავარია აუხსნათ, რომ ამ მავნე ჩვევაზე დამოკიდებულება ადვილად ხდება; ხოლო, მისგან თავის დაღწევა ბევრად რთული და პრობლემატურია.
აქვე გასათალისწინებელია, რომ მცირე ასაკში უფრო მარტივად ხდება ადამიანი დამოკიდებული რიგ ჩვევებზე განსაკუთრებით მავნეზე, ვიდრე ზრდასრულობისას. აქვე გირჩევთ, რომ განუმარტოთ მას, რომ მხოლოდ ის არის პასუხისმგებელი იმ მავნე შედეგებზე რასაც მას მოწევა და სიგარეტი მოუტანს.
ჯანმრთელი ცხოვრების პროპაგანდისას გამოიყენება რამდენიმე მეთოდი. მოზარდთან ყველაზე ნაკლებ-ეფექტურია ლექცია მოწევის მავნებლობაზე. საუბრის დასრულების მომენტიდან, მცირე დროშივე ადამიანების უმრავლესობას ავიწყდება მოსმენილი ინფორმაცია. პლაკატებსაც და აგიტაციასაც არ მოაქვს იმდენად ღირებული კონკრეტული შედეგი. ყველაზე ეფექტურია, როდესაც ადამიანი თავისივე სურვილით ეძებს ინფორმაციას ამ თემაზე სამედიცინო ნაშრომებსა ან ინტერნეტში.
სასარგებლოა, თუ მოახერხებთ და მოზარდს ჩართავთ პრობლემის შესახებ დიალოგში. ნუ ექნება ამ ყველაფერს ლექციის სახე, მიეცით მას უფლება გამოთქვას თავისი აზრი და დამოკიდებულებები.
ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, აქვე საინტერესოა აქვს თუ არა უკვე მას შეხება სიგარეტთან და ამ მავნე ჩვევის გამოცდილება.
როგორც წესი, ყველაზე ხშირად მოზარდები იწყებენ მოწევას იმ ოჯახებიდან, სადაც რომელიმე წევრი უკვე ეწევა. განსაკუთრებით თუ ეს არის უფროსი ან აღმზრდელი. ის მოქმედებს არასრულწლოვანის ფსიქიკურ და გონებრივ განვითარებაზე, რადგან აძლევს მას მაგალითს.
იმ შემთხვევაშიც თუ, დედა, მამა, და არც ბებია-ბაბუა არ ეწევა, არიან მეზობლები და ნათესავები რომლებიც ეწევიან. შესაძლოა ასევე არიან მეგობრები რომლებიც ეწევიან, ან საყვარელი მსახიობები და მომღერლები, რომლებსაც ასე აშკარად ბაძავს ახალგაზრდა თაობა.
ყველაფერი ეს უბიძგებს მოზარდს ამ მავნე ჩვევისკენ, ინტერესს მაინც უჩენს რომ გასინჯოს ის.
10-14 წლის ასაკი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშებისთვის. თუ თქვენ აპირებთ მას დაელაპარაკოთ, თუ რაოდენ მავნებელია თამბაქოს მოწევა ჯანმრთელობისთვის, გირჩევთ პირველ რიგში თქვენც დაანებოთ მას, თუ ამას არ აკეთებთ საკუთარი თავისთვის, გააკეთეთ ეს თქვენი შვილისთვის და საყვარელი ადამიანისთვის.
მოყოლა, თუ რა ზიანი მოქვს მოწევას, შეიძლება ბევრნაირად. დაიწყეთ თუ რა ნივთიერებებისგან შედგება სიგარეტი. რატომ ითვლება ის მავნედ. აქვე განმარტეთ თუ რა პრობლემები შეიძლება მოუტანოს მან ჯანმრთელობას.
მნიშვნელოვანია, მოზარდმა დაიჯეროს ეს ყველაფერი, მიეცით მას დიალოგში ჩართვის საშუალება, და ის დარწმუნებული უნდა იყოს რომ ვინც მას ელაპარაკება სიგარეტის მავნებლობაზე, თავად არ ეწევა და მართლაც უარყოფითი დამოკიდებულება აქვს მოწევის მიმართ. უმჯობესია დაელაპარაკოს არასრულწლოვანს ის ვინც მისთვის ავტორიტეტია, შეიძლება ეს იყოს ბიძა, ან სხვა ვინმე. არაა აუცილებელი იყოს მშობელი.
არასრულწლოვანთან სიგარეტის შესახებ საუბრის მთავრი მიზანია, რომ გაიგოთ თუ რა მიზნით დაიწყო მან სიგარეტის მოწევა. შესაძლოა მას სურს ამ გზით აიმაღლოს თვითშეფასება, ან დაანახოს თანატოლებს, რომ ის მათზე დიდია და დამოუკიდებელი. ან შეიძლება ცდილობს ვინმე გოგოს მოაწონოს თავი ამ გზით. ყველა სიტუაციაში ეცადეთ, მოზარდს თვითშეფასება აუმაღლოთ, არა ჩხუბით, რომ ის ცუდია რადგან ეწევა, არამედ ურჩიეთ, სხვა გზები იმ პრობლემების გადაჭრაში რაც მას აწუხებს.
თუ არასრულწლოვანი ხედავს რომ თქვენ რეალურად მას ემეგობრებით და უფრო გაინტერესებთ მისი პრობლემები ვიდრე მხოლოდ "აღმზრდელობითი ლექციები" ის უფრო გაგეხსნებათ და გაგითვალისწინებთ. თუ თქვენ გაიგეთ, რომ ის იმიტომ ეწევა რადგან ცდილობს გოგოგოების წრეში პოპულარობა მოიპოვოს, ურჩიეთ ვარჯიში, მიეცით სხვა რჩევები, აჩუქეთ სავარჯიშო ცენტრის აბონიმენტი. თუ ესაუბრებით გოგოს, მასაც აუხსენით სიტუაცია, მიდგომა ასეთ დროს ძალიან ინდივიდუალურია.
არასრულწლოვანისთვის აუცილებელია მოტივიაცია, რომ მან დაანებოს ამ მავნე ჩვევას თავი. თქვენ სწორად უნდა შეარჩიოთ თქვენი არგუმენტი, მაგალითად თუ ელაპარაკებით 15 წლის გოგოს, რომ მოწევა მავნებელია და ის ნაადრევად აბერებს კანს და იწვევს პრობლემებს ის თქვენ არ დაგიჯერებთ, მას ეს პრობლემა ახლა არ აწუხებს, თუ ეტყვით, რომ ვინც არ ეწევა მას გარდატეხის ასაკის გამონაყარი მალე მოშორდება, ეს უფრო მნიშვნელოვანი იქნება მისთვის.
ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ დოგმად ითვლება, რომ მოწევა ეხმარება ადამიანს გახდომაში. თანამედროვე გაგებაში, სამწუხაროდ სიგამხდრე ასოცირდება სიალამაზესთან. სამწუხაროა, როდესაც არასრულწლოვანი ამ მცდარი შეხედულებით ხელმძღვანელობს, რომ რაც უფრო გამხდარია უფრო ლამაზია.
ასევე გავრცელებულია, რომ სიგარეტის მოწევა ადამიანს ამშვიდებს, ეს არის სიცრუე, გარკვეული დროით ადამიანს ყურადღება სხვა რამეზე გადააქვს და ეს ითვლება ,,დამშვიდებად."
აუხსენით არასრულწლოვანს, რომ ეს ასე არაა, თორემ შესაძლოა ბევრმა თუნდაც ამიტომ გასინჯოს ის, რომ ახდუნებს, ან რომ ამშვიდებს.
თუ არასრულწლოვანს ზედმეტი წონა აწუხებს და მის გამო ფიქრობს სიგარეტის მოწევის დაწყებას, დაეხმარეთ მას ამ პრობლემის უფრო ჯანმრთელად გადაჭრაში.
ერთი სიტყვით ყველა მითი რაც არის შექმნილი სიგარეტზე, მასთან ერთად განიხილეთ და დაუსაბუთეთ, მიეცით ამ ყველაფერს დიალოგის სახე და არა სალექციო კურსის.
ცნობილი ფაქტია, რომ მოწევა დამოკიდებულებაა. თუმცა, ცოტა ადამიანი ფიქრობს იმაზე, რომ ამ მავნე ჩვევის მოტივები, ისევე როგორც თავად სიგარეტის მოყვარულები, შეიძლება სრულიად განსხვავებული იყოს.
თუმცა, მთელი ეს ჯგუფი მაინც, როგორც წესი, ერთ მთლიანობად არის გაერთიანებული და მათ უწოდებენ დამოკიდებულებს, იმის გათვალისწინების გარეშეც კი, თუ რამდენ სიგარეტს ეწევიან ჩვეულებრივ დღეში: მთელ კოლოფს თუ მხოლოდ ერთ სიგარეტს.
რეგულარული მწეველები მუდმივად გარკვეული რაოდენობის სიგარეტის მოწევის რეჟიმში არიან. უმეტეს შემთხვევაში, რეგულარული მოწევა ავტომატიზმამდე დაიყვანება და აღარ მოაქვს იგივე კმაყოფილება. აქ ხშირად ფსიქოლოგიური და ნიკოტინზე დამოკიდებულებაა შერწყმული.
შემთხვევითი მწეველები დროდადრო მიმართავენ ამ მავნე ჩვევას. ხშირად მეგობრებთან შეხვედრების დროს, გასართობ ადგილებში სტუმრობისას. მათი მთავარი განსხვავება რეგულარული მწეველებისგან არის ილუზია, რომ ისინი ტკბებიან ამ პროცესით და რომ ის ნაკლებად მავნებელია, ვიდრე რეგულარული მწეველების შემთხვევაში. ზოგიერთი ექსპერტი ამტკიცებს, რომ როგორც რეგულარული, ასევე შემთხვევითი მწეველების ქოლესტერინის დონე და არტერიული წნევა ერთნაირია.
ფარული მწეველები, როგორც წესი, ამას მარტო აკეთებენ, იმ იმედით, რომ მოატყუებენ როგორც სხვებს, ასევე საკუთარ თავს. ზოგიერთ შემთხვევაში, დამოკიდებულები მალავენ თავიანთ ჩვევას საყვარელი ადამიანებისგან ან უბრალოდ ეშინიათ საკუთარი სისუსტის აღიარების საკუთარი თავის და სხვებისთვის.
კომუნიკაბელური მწეველები. ასეთი ადამიანები სოციალურ კავშირებს მოწევის საშუალებით ამყარებენ. კონფორმიზმი, გაბატონებული აზრის მიყოლის სურვილი, ასევე შეიძლება იყოს მოწევის მიზეზი. კომუნიკაბელური მწეველები ზოგჯერ მოზარდობის ასაკში ყალიბდებიან. ასეთი ქცევის მთავარი მოტივი კომპანიაში მორგების სურვილია.
ასოციაციური მწეველები ეყრდნობიან საკუთარი თავის შედარებას მათთვის განსაკუთრებით საყვარელ პერსონაჟთან. ზოგჯერ ისინი ეწევიან გარკვეულ გარემოში. მაგალითად, კაფეში ყავის ფინჯანთან ერთად, მანქანაში და ა.შ. ზოგიერთი ფსიქოლოგი ამტკიცებს, რომ ასოციაციური მწეველები ამგვარად ამახვილებენ ყურადღებას თავიანთი საქმიანობის ობიექტზე.
კინესთეტიკური. ასეთ დამოკიდებულებს თავად მოწევის პროცესი სიამოვნებთ. ისინი სიამოვნებას იღებენ სანთებელას, სიგარეტის კოლოფის და ა.შ. გამოყენების აუცილებლობით.
ნერვიული მწეველი დარწმუნებულია, რომ სიგარეტი სტრესის მოხსნაში დაეხმარება. ის სიგარეტს მაშინ მიმართავს, როდესაც რაღაცაზე ღელავს ან ღელავს. ნერვიულ მწეველებს, როგორც წესი, არასტაბილური ტიპის ნერვული სისტემა აქვთ და მათი მთავარი მოტივი უსაფრთხოებისა და კომფორტის მიღწევაა.
თუმცა, მთელი ეს ჯგუფი მაინც, როგორც წესი, ერთ მთლიანობად არის გაერთიანებული და მათ უწოდებენ დამოკიდებულებს, იმის გათვალისწინების გარეშეც კი, თუ რამდენ სიგარეტს ეწევიან ჩვეულებრივ დღეში: მთელ კოლოფს თუ მხოლოდ ერთ სიგარეტს.
რეგულარული მწეველები მუდმივად გარკვეული რაოდენობის სიგარეტის მოწევის რეჟიმში არიან. უმეტეს შემთხვევაში, რეგულარული მოწევა ავტომატიზმამდე დაიყვანება და აღარ მოაქვს იგივე კმაყოფილება. აქ ხშირად ფსიქოლოგიური და ნიკოტინზე დამოკიდებულებაა შერწყმული.
შემთხვევითი მწეველები დროდადრო მიმართავენ ამ მავნე ჩვევას. ხშირად მეგობრებთან შეხვედრების დროს, გასართობ ადგილებში სტუმრობისას. მათი მთავარი განსხვავება რეგულარული მწეველებისგან არის ილუზია, რომ ისინი ტკბებიან ამ პროცესით და რომ ის ნაკლებად მავნებელია, ვიდრე რეგულარული მწეველების შემთხვევაში. ზოგიერთი ექსპერტი ამტკიცებს, რომ როგორც რეგულარული, ასევე შემთხვევითი მწეველების ქოლესტერინის დონე და არტერიული წნევა ერთნაირია.
ფარული მწეველები, როგორც წესი, ამას მარტო აკეთებენ, იმ იმედით, რომ მოატყუებენ როგორც სხვებს, ასევე საკუთარ თავს. ზოგიერთ შემთხვევაში, დამოკიდებულები მალავენ თავიანთ ჩვევას საყვარელი ადამიანებისგან ან უბრალოდ ეშინიათ საკუთარი სისუსტის აღიარების საკუთარი თავის და სხვებისთვის.
კომუნიკაბელური მწეველები. ასეთი ადამიანები სოციალურ კავშირებს მოწევის საშუალებით ამყარებენ. კონფორმიზმი, გაბატონებული აზრის მიყოლის სურვილი, ასევე შეიძლება იყოს მოწევის მიზეზი. კომუნიკაბელური მწეველები ზოგჯერ მოზარდობის ასაკში ყალიბდებიან. ასეთი ქცევის მთავარი მოტივი კომპანიაში მორგების სურვილია.
ასოციაციური მწეველები ეყრდნობიან საკუთარი თავის შედარებას მათთვის განსაკუთრებით საყვარელ პერსონაჟთან. ზოგჯერ ისინი ეწევიან გარკვეულ გარემოში. მაგალითად, კაფეში ყავის ფინჯანთან ერთად, მანქანაში და ა.შ. ზოგიერთი ფსიქოლოგი ამტკიცებს, რომ ასოციაციური მწეველები ამგვარად ამახვილებენ ყურადღებას თავიანთი საქმიანობის ობიექტზე.
კინესთეტიკური. ასეთ დამოკიდებულებს თავად მოწევის პროცესი სიამოვნებთ. ისინი სიამოვნებას იღებენ სანთებელას, სიგარეტის კოლოფის და ა.შ. გამოყენების აუცილებლობით.
ნერვიული მწეველი დარწმუნებულია, რომ სიგარეტი სტრესის მოხსნაში დაეხმარება. ის სიგარეტს მაშინ მიმართავს, როდესაც რაღაცაზე ღელავს ან ღელავს. ნერვიულ მწეველებს, როგორც წესი, არასტაბილური ტიპის ნერვული სისტემა აქვთ და მათი მთავარი მოტივი უსაფრთხოებისა და კომფორტის მიღწევაა.
ნიკოტინი სისხლძარღვებს ავიწროებს, რაც თრომბების წარმოქმნის რისკს ზრდის. გარდა ამისა ნიკოტინი წნევას ზრდის, ახშირებს გულისცემას და სისხლის გასქელებასაც უწყობს ხელს. ეს ყოველივე კი დამატებითი რისკებია.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ თრომბების 9 %-ზე მეტს თამბაქოს მოხმარება იწვევს.
კვლევამ დაადასტურა, რომ ნიკოტინი კატეხოლამინების გამოყოფას უშლის ხელს. ეს პროცესი სისხლის მიმოქცევას აფერხებს.
გარდა ამისა, ნიკოტინი ერთმანეთზე აწებებს სისხლის უჯრედებს და ამგვარად სისხლის შედედებას ახდენს. ამის შედეგად წარმოიქმნება თრომბი, რომელიც სისხლძარღვს კეტავს.
თამბაქოს მოხმარება განსაკუთრებით ზრდის ვენური თრომბოემბოლიის რისკს. ეს რისკი სხვადასხვა ფაქტორების (ასაკი, ზედმეტი წონა და ა. შ.) კიდევ უფრო მატულობს.
რაც უფრო მეტ თამბაქოს მოიხმარს ადამიანი, მით უფრო იზრდება იმის რისკი, რომ ის თრომბოემბოლიით დაიღუპება.
მოხმარებული თამბაქოს მოცულობასა და თრომბების წარმოქმნის რისკს შორის მჭიდრო კავშირი არსებობს.
21 კვლევის ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ ადამიანს, რომელიც დღეში 14 სიგარეტს ეწევა, ვენური თრომბოემბოლიის 20 %-ით მომატებული რისკი აქვს არამწეველებთან შედარებით, ხოლო მას, ვინც დღეში 25-ზე მეტ სიგარეტს ეწევა - 63 %-ით.
სხვა კვლევამ, რომლის პროცესში 35 ათასამდე ვენური თრომბოემბოლია გაანალიზდა, დაადასტურა, რომ შემთხვევათა 8, 7 % პირდაპირ თამბაქოს მოხმარებას უკავშირდებოდა.
ვენური თრომბოემბოლიის რისკი 10, 2 %-ით იზრდება ყოველი 10 მოხმარებული სიგარეტის პარალელურად.
გარდა ამისა, სერიოზული მნიშვნელობა აქვს ასევე იმასაც, თუ რამდენი წლის მანძილზე მოიხმარს ადამიანი თამბაქოს. ასე მაგალითად, ის, ვინც დღეში ერთ კოლოფ სიგარეტს 10 წლის მანძილზე ეწევა, თრომბოემბოლიის რისკს 6, 1 %-ით იზრდის.
შესაბამისად, ვინც 20 წლის მანძილზე ეწევა დღეში 20 სიგარეტს - 12, 2 %-ით, ვინც 30 წლის მანძილზე ეწევა დღეში 20 სიგარეტს, 18, 3 %-ით და ამგვარად, 6, 1 %-ით ერთი კოლოფი სიგარეტის მოხმარების ყოველი 10 წლის მანძილზე.
ამასთან, განსაკუთრებით დიდია თრომბოემბოლიის რისკი, თუ ადამიანი ასაკშია შესული, მაგრამ სიგარეტსაც ეწევა და თან ზედმეტი წონითაც გამოირჩევა. ამაზე ბრიტანული კვლევა მოწმობს, რომელშიც 731, 728 ადამიანი მონაწილეობდა.
ჩასახვის საწინააღმდეგო აბები თამბაქოსთან კომბინაციაში ასევე უაღრესად სახიფათოა.
ამაზე მოწმობს ბრიტანეთში ჩატარებული კვლევა, რომლის ფარგლებშიც 9000 ქალი შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ქალებს, რომლებიც ეწეოდნენ და თავს ჩასახვის საწინააღმდეგო აბებით იცავდნენ, 8, 8-ჯერ უფრო ჰქონდათ მომატებული თრომბოემბოლიის რისკი, ვიდრე ქალებს, რომლებიც არც ეწეოდნენ და არც ჩასახვის საწინააღმდეგო აბებით იცავდნენ თავს.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ თრომბების 9 %-ზე მეტს თამბაქოს მოხმარება იწვევს.
კვლევამ დაადასტურა, რომ ნიკოტინი კატეხოლამინების გამოყოფას უშლის ხელს. ეს პროცესი სისხლის მიმოქცევას აფერხებს.
გარდა ამისა, ნიკოტინი ერთმანეთზე აწებებს სისხლის უჯრედებს და ამგვარად სისხლის შედედებას ახდენს. ამის შედეგად წარმოიქმნება თრომბი, რომელიც სისხლძარღვს კეტავს.
თამბაქოს მოხმარება განსაკუთრებით ზრდის ვენური თრომბოემბოლიის რისკს. ეს რისკი სხვადასხვა ფაქტორების (ასაკი, ზედმეტი წონა და ა. შ.) კიდევ უფრო მატულობს.
რაც უფრო მეტ თამბაქოს მოიხმარს ადამიანი, მით უფრო იზრდება იმის რისკი, რომ ის თრომბოემბოლიით დაიღუპება.
მოხმარებული თამბაქოს მოცულობასა და თრომბების წარმოქმნის რისკს შორის მჭიდრო კავშირი არსებობს.
21 კვლევის ანალიზის შედეგად დადგინდა, რომ ადამიანს, რომელიც დღეში 14 სიგარეტს ეწევა, ვენური თრომბოემბოლიის 20 %-ით მომატებული რისკი აქვს არამწეველებთან შედარებით, ხოლო მას, ვინც დღეში 25-ზე მეტ სიგარეტს ეწევა - 63 %-ით.
სხვა კვლევამ, რომლის პროცესში 35 ათასამდე ვენური თრომბოემბოლია გაანალიზდა, დაადასტურა, რომ შემთხვევათა 8, 7 % პირდაპირ თამბაქოს მოხმარებას უკავშირდებოდა.
ვენური თრომბოემბოლიის რისკი 10, 2 %-ით იზრდება ყოველი 10 მოხმარებული სიგარეტის პარალელურად.
გარდა ამისა, სერიოზული მნიშვნელობა აქვს ასევე იმასაც, თუ რამდენი წლის მანძილზე მოიხმარს ადამიანი თამბაქოს. ასე მაგალითად, ის, ვინც დღეში ერთ კოლოფ სიგარეტს 10 წლის მანძილზე ეწევა, თრომბოემბოლიის რისკს 6, 1 %-ით იზრდის.
შესაბამისად, ვინც 20 წლის მანძილზე ეწევა დღეში 20 სიგარეტს - 12, 2 %-ით, ვინც 30 წლის მანძილზე ეწევა დღეში 20 სიგარეტს, 18, 3 %-ით და ამგვარად, 6, 1 %-ით ერთი კოლოფი სიგარეტის მოხმარების ყოველი 10 წლის მანძილზე.
ამასთან, განსაკუთრებით დიდია თრომბოემბოლიის რისკი, თუ ადამიანი ასაკშია შესული, მაგრამ სიგარეტსაც ეწევა და თან ზედმეტი წონითაც გამოირჩევა. ამაზე ბრიტანული კვლევა მოწმობს, რომელშიც 731, 728 ადამიანი მონაწილეობდა.
ჩასახვის საწინააღმდეგო აბები თამბაქოსთან კომბინაციაში ასევე უაღრესად სახიფათოა.
ამაზე მოწმობს ბრიტანეთში ჩატარებული კვლევა, რომლის ფარგლებშიც 9000 ქალი შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ქალებს, რომლებიც ეწეოდნენ და თავს ჩასახვის საწინააღმდეგო აბებით იცავდნენ, 8, 8-ჯერ უფრო ჰქონდათ მომატებული თრომბოემბოლიის რისკი, ვიდრე ქალებს, რომლებიც არც ეწეოდნენ და არც ჩასახვის საწინააღმდეგო აბებით იცავდნენ თავს.
ქალები, რომლებიც ორსულობის დროს ეწევიან საფრთხეს უქმნიან საკუთარ ჯანმრთელობას და მუცლად მყოფ ნაყოფს.
ორსულობის დროს მოწევის საფრთხეებია: ახალშობილის ნაადრევი დაბადება, გარკვეულ თანდაყოლილი პათოლოგიები და ახალშობილთა სიკვდილი.
აღსანიშნავია, რომ თამბაქოს კვამლის გარემოცვაში ყოფნაც კი (პასიური მოწევა) სერიოზულ საფრთხეებს უქმნის ორსულ ქალს და მის ნაყოფს.
მნიშვნელოვანი ფაქტები ორსულთა მწეველობაზე:
- ქალებში თამბაქოს მოხმარება დაორსულების შესაძლებლობას ამცირებს;
- მწეველ ორსულებში მუცლის მოშლის საშიშროება იზრდება;
- ორსულებში მწეველობამ შესაძლებელია გამოიწვიოს პლაცენტის ჩამოცლა საშვილოსნოს შიდა კედლიდან, რამაც შეიძლება შეამციროს ან შეწყვიტოს ბავშვისათვის ჟანგბადის და საკვების მიწოდება;
- ორსულობის დროს მოწევამ შესაძლოა გამოიწვიოს ნაადრევი მშობიარობა ან მცირე წონის ახალშობილის დაბადება - ასეთი ახალშობილები უფრო სუსტები არიან და საჭიროებენ საავადმყოფოში ექიმის ხანგრძლივ მეთვალყურეობას. ზოგ შემთხვევაში შესაძლებელია გამოიწვიოს ახალშობილის სიკვდილი;
- თამბაქოს მოხმარება ორსულობის პერიოდში და მშობიარობის შემდგომ ახალშობილებში უეცარი სიკვდილის სინდრომის განვითარების საფრთხეს ზრდის.
სიგარეტისთვის თავის დანებება დაორსულებამდე რამდენიმე ხნით ადრე საუკეთესო გამოსავალია რისკების თავიდან ასაცილებლად. თუმცა, დაორსულების შემდეგაც ქალი რაც უფრო ადრე დაანებებს მოწევას თავს, უფრო მეტად დაიცავს სხვადასხვა ჯანმრთელობის პრობლემებისგან საკუთარ თავს და ნაყოფს.
რა არის თამბაქოზე თავის დანებების დადებითი მხარეები?
მოწევისთვის თავის დანებება თავს უკეთ გაგრძნობინებთ და თქვენი ბავშვისთვის უფრო ჯანსაღ გარემოს უზრუნველყოფს. როდესაც თავს ანებებთ მოწევას:
- უმჯობესდება ნაყოფისთვის ჟანგბადის მიწოდებამცირდება ნაადრევი მშობიარობის რისკი;
- მცირდება მოწევასთან დაკავშირებული დააავადებების – ფილტვის კიბოს, გულის, სასუნთქი სისტემის და სხვა დაავადებების რისკი;
- იზრდება თქვენი სიცოცხლის ხანგრძლივობა;
- ფული, რომელიც ადრე გეხარჯებოდათ სიგარეტზე შეძლებთ დახარჯოთ უფრო სასარგებლოდ;
- უმჯობესდება საკვების გემოს აღქმა.
განთავისუფლდი თამბაქოს მოხმარების მავნე ჩვევისაგან
ახალბედა დედები, რომლებმაც ორსულობის პერიოდში თავი დაანებეს თამბაქოს მოხმარებას, ხშირად ფიქრობენ, რომ ბავშვის დაბადების შემდეგ მოწევის გაგრძელება მათ შვილს საფრთხეს აღარ შეუქმნის.
ეს მოსაზრება მცდარია. ბავშვებს, რომლებიც თამბაქოს მეორადი კვამლის (კვამლი, რომელიც გამოიყოფა მოწევის პროცესში) გარემოცვაში იმყოფებიან, ხშირად აქვთ ჯანმრთელობის პრობლემები, მათ შორის, ასთმური შეტევების განვითარების (სუნთქვის გართულებით მიმდინარე დაავადება) მომატებული რისკი.
მართალია, სიგარეტზე თავის დანებება რთული და ხანგრძლივი პროცესია, მაგრამ თქვენი და თქვენი შვილის ჯანმრთელობა ამად ღირს.
ორსულობის დროს მოწევის საფრთხეებია: ახალშობილის ნაადრევი დაბადება, გარკვეულ თანდაყოლილი პათოლოგიები და ახალშობილთა სიკვდილი.
აღსანიშნავია, რომ თამბაქოს კვამლის გარემოცვაში ყოფნაც კი (პასიური მოწევა) სერიოზულ საფრთხეებს უქმნის ორსულ ქალს და მის ნაყოფს.
მნიშვნელოვანი ფაქტები ორსულთა მწეველობაზე:
- ქალებში თამბაქოს მოხმარება დაორსულების შესაძლებლობას ამცირებს;
- მწეველ ორსულებში მუცლის მოშლის საშიშროება იზრდება;
- ორსულებში მწეველობამ შესაძლებელია გამოიწვიოს პლაცენტის ჩამოცლა საშვილოსნოს შიდა კედლიდან, რამაც შეიძლება შეამციროს ან შეწყვიტოს ბავშვისათვის ჟანგბადის და საკვების მიწოდება;
- ორსულობის დროს მოწევამ შესაძლოა გამოიწვიოს ნაადრევი მშობიარობა ან მცირე წონის ახალშობილის დაბადება - ასეთი ახალშობილები უფრო სუსტები არიან და საჭიროებენ საავადმყოფოში ექიმის ხანგრძლივ მეთვალყურეობას. ზოგ შემთხვევაში შესაძლებელია გამოიწვიოს ახალშობილის სიკვდილი;
- თამბაქოს მოხმარება ორსულობის პერიოდში და მშობიარობის შემდგომ ახალშობილებში უეცარი სიკვდილის სინდრომის განვითარების საფრთხეს ზრდის.
სიგარეტისთვის თავის დანებება დაორსულებამდე რამდენიმე ხნით ადრე საუკეთესო გამოსავალია რისკების თავიდან ასაცილებლად. თუმცა, დაორსულების შემდეგაც ქალი რაც უფრო ადრე დაანებებს მოწევას თავს, უფრო მეტად დაიცავს სხვადასხვა ჯანმრთელობის პრობლემებისგან საკუთარ თავს და ნაყოფს.
რა არის თამბაქოზე თავის დანებების დადებითი მხარეები?
მოწევისთვის თავის დანებება თავს უკეთ გაგრძნობინებთ და თქვენი ბავშვისთვის უფრო ჯანსაღ გარემოს უზრუნველყოფს. როდესაც თავს ანებებთ მოწევას:
- უმჯობესდება ნაყოფისთვის ჟანგბადის მიწოდებამცირდება ნაადრევი მშობიარობის რისკი;
- მცირდება მოწევასთან დაკავშირებული დააავადებების – ფილტვის კიბოს, გულის, სასუნთქი სისტემის და სხვა დაავადებების რისკი;
- იზრდება თქვენი სიცოცხლის ხანგრძლივობა;
- ფული, რომელიც ადრე გეხარჯებოდათ სიგარეტზე შეძლებთ დახარჯოთ უფრო სასარგებლოდ;
- უმჯობესდება საკვების გემოს აღქმა.
განთავისუფლდი თამბაქოს მოხმარების მავნე ჩვევისაგან
ახალბედა დედები, რომლებმაც ორსულობის პერიოდში თავი დაანებეს თამბაქოს მოხმარებას, ხშირად ფიქრობენ, რომ ბავშვის დაბადების შემდეგ მოწევის გაგრძელება მათ შვილს საფრთხეს აღარ შეუქმნის.
ეს მოსაზრება მცდარია. ბავშვებს, რომლებიც თამბაქოს მეორადი კვამლის (კვამლი, რომელიც გამოიყოფა მოწევის პროცესში) გარემოცვაში იმყოფებიან, ხშირად აქვთ ჯანმრთელობის პრობლემები, მათ შორის, ასთმური შეტევების განვითარების (სუნთქვის გართულებით მიმდინარე დაავადება) მომატებული რისკი.
მართალია, სიგარეტზე თავის დანებება რთული და ხანგრძლივი პროცესია, მაგრამ თქვენი და თქვენი შვილის ჯანმრთელობა ამად ღირს.
ნიკოტინომანია — ტოქსიკომანიის სოციალურად „მიღებული“ სახე, თუმცა ამ ნივთიერების სისტემატური მოხმარება დიდ დოზებში მნიშვნელოვნად აზიანებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას და საერთოდ ადამიანის ორგანიზმს.
ნიკოტინი აზოტის შემცველი ქიმიური ნივთიერებაა, რომელიც მიიღება თამბაქოს ფოთლისაგან. ის თამბაქოს მცენარის ბუნებრივი დამცველია მწერებისაგან.
ზოგადად, ნიკოტინი ფართოდ გამოიყენება მწერების გამანადგურებელ საშუალებებში.
ნიკოტინს გააჩნია ფარმაკოლოგიური და ფსიქოლოგიური ეფექტი. ფარმაკოლოგიური: ზრდის გულის ცემის რიტმს და გულის კუნთის მიერ ჟანგბადის მოხმარებას. ფსიქოლოგიური: ზრდის სიფხიზლეს, იწვევს ეიფორიის და რელაქსაციის განცდას.
ნიკოტინის უმთავრესი თვისებაა მასზედ დამოკიდებულების სწრაფი განვითარება. ამერიკის გულის ჯანმრთელობის ასოციაციის განცხადებით , ნიკოტინი არის ერთ–ერთი იმ ნივთიერებათა შორის, რომელთა გამოყენების შეწყვეტაც ძალიან რთულია.
ამ თვალსაზრისით ნიკოტინი ჰეროინს უტოლდება. ამავე ასოციაციის განცხადებით, ამერიკულმა თამბაქოს მწარმოებელმა კომპანიებმა თამბაქოში ნიკოტინის შემცველობა ინტენსიურად, თითქმის 10 %–ით გაზარდეს 1998 წლიდან. რაც მეტია ნიკოტინის შემცველობა თამბაქოში, მით მეტია მასზე დამოკიდებულების განვითარების რისკი. ამიტომ, ეს თამბაქოს მწარმოებელი ფირმების მიერ გადადგმული სარფიანი მარკეტინგული ნაბიჯი იყო.
ნიკოტინზე დამოკიდებულების სიმპტომები
ნიკოტინდამოკიდებულების იდენტიფიკაცია შეგვიძლია ქვემოთ ჩამოთვლილ სიმპტომთა არსებობის შემთხვევაში:
ფიზიოლოგიური სიმპტომები
- ტოლერანტობის ზრდა
- აბსტინენციის სინდრომი
ფსიქოლოგიური სიმპტომები
- ცენტრალური ნერვული სისტემი სტიმულაცია
- რელაქსაციის სასიამოვნო განცდა
- დაძაბულობის შემცირება
- ჩვევად ჩამოყალიბება
- ძლიერი ლტოლვა ნივთიერებისადმი
ნიკოტინდამოკიდებულების ნეიროქიმიური საფუძველი
თამბაქო მოქმედებს როგორც სტიმულატორი და იწვევს ტრანკვილიზატორების ეფექტს, ვინაიდან ნიკოტინის მიღება დაკავშირებულია თავის ტვინში ნეიროტრანსმიტერების მოქმედებასთან.
- დოფამინი– სიამოვნების განცდა, მადის დათრგუნვა
- აცეტილქოლინი – აგზნება, კოგნიტური გაუმჯობესება
- სეროტონინი– განწყობის ცვლილება, მადის დათრგუნვა
- ნორეპინეფრინი– აგზნება, მადის დაქვეითება
- ვაზოპრესინი–მეხსიერების გაუმჯობესება
- ბეტა–ენდორფინი– შფოთვის და დაძაბულების შემცირება
ნიკოტინომანია DSM-IV-TR-ის მიხედვით
ნიკოტინდამოკიდებულება, როგორც ტოქსიკომანიის ერთ–ერთი ფორმა კლასიფიცირებულია დსმ–ში. დიაგნოზის დასმისათვის აუცილებელია ჩამოთვლილ კრიტერიუმთაგან სულ მცირე 3 არსებობდეს 1 მინიმუმ 1 წლის განმავლობაში:
- ტოლერანტობის ზრდა
- აბსტინენციის ეფექტი , რომელიც ვითარდება მოწევის შეწყვეტიდან მცირე დროში
- მოწევის სიხშირე ჩეულებრივს ბევრად აღემატება
- მოწევის დაუძლეველი მოხოვნილება, მიუხედავად შესაძლებლობისა, რომ შეამცირო მოწევა
- დროის დიდი ნაწილი ეთმობა მოწევას
- სამუშაოს თუ სოციალური ურთიერთობების გადადება მოწევის მიზნით
- მოწევის გაგრძელება, მიუხედავად ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული რისკებისა
ნიკოტინდამოკიდებულებასთან დაკავშირებული ფიზიკური ნიშნები:
- გულისცემის აჩქარება
- სისხლის წნევის მომატება
- წონაში კლება, მადის დაკარგვის გამო
- სისხლში შაქრის შემცველობის გაზრდა
- გუნება–განწყობილების გაუმჯობესება. ადამიანების ხშირად აღნიშნავენ, რომ თავს უკეთ გრძნობენ მოწევის შემდეგ
- შეიძლება გამოიწვიოს ოფლიანობა, ღებინება და დიარეა
- ასტიმულირებს სიფხიზლეს და მეხსიერებას. თამბაქოზე დამოკიდებული პირები ხშირად იყენებენ მას, როცა უწევთ მნიშვნელოვანი ამოცანის გადაწყვეტა
მოწევის შეწყვეტასთან დაკავშირებული ფიზიკური ნიშნები:
- წონის მატება, გაზრდილი მადის გამო
- გულისცემის შენელება
- ყნოსვისა და გემოს შეგრძნების გაუმჯობესება
- ნიკოტინის ინტენსიური მოთხოვნილება
- შფოთვა, დაძაბულობა, მოუსვენრობა, იმპულსურობა
- კონცენტრაციის გაძნელება
- ადვილად გაღიზიანებადობა და დეპრესია
- თავის ტკივილი
- მუდმივი თვლემა, ან ძილის დარღვევები, ცუდი სიზმრები და კოშმარები
აღნიშნული სიმპტომები თამბაქოს მიღების შეწყვეტიდან 2–3 საათის შემდეგ და კულმინაციას აღწევს 2–3 დღეში. სიმპტომების სიძლიერე დამოკიდებულია მწეველობის ხანგრძლივობასა და ინტენსივობაზე. მიუხედავად აბსტინენციის სინდრომით გამოწვეული სირთულეებისა, ნიკოტინ–დამოკიდებულად დარჩენა გაცილებით რთულ შედეგებთანაა დაკავშირებული.
დაავადების პროგნოზი
ხანგრძლივი ნიკოტინდამოკიდებულება დაკავშირებულია ისეთ რისკ ფაქტორებთან, როგორიცაა:
- კიბო (ყველაზე ხშირად ფილტვისა, სასუნთქი გზებისა და საშარდე ბუშტის)
- გულის დაავადებები
- ფეხმძიმობასა და ნაყოფის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები
ნიკოტინდამოკიდებულება არ არის დაკავშირებული კოგნიური უნარების გაუარესებასთან. იგი არ იწვევს აღქმისა და აზროვნების პრობლემებს, როგორიცაა ვიზუალური ჰალუცინაციები ან ილუზიები.
ნიკოტინის ხშირი გამოყენება არ იწვევს მეხსიერების გაუარესებას, თვლის უნარების, აბსტრაქტული აზროვნების ან ლოგიკური მსჯელობის უნარის დაქვეითებას. მისით გამოწვეული ნეგატიური ეფექტი ძირითადად ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე აისახება.
ნიკოტინი აზოტის შემცველი ქიმიური ნივთიერებაა, რომელიც მიიღება თამბაქოს ფოთლისაგან. ის თამბაქოს მცენარის ბუნებრივი დამცველია მწერებისაგან.
ზოგადად, ნიკოტინი ფართოდ გამოიყენება მწერების გამანადგურებელ საშუალებებში.
ნიკოტინს გააჩნია ფარმაკოლოგიური და ფსიქოლოგიური ეფექტი. ფარმაკოლოგიური: ზრდის გულის ცემის რიტმს და გულის კუნთის მიერ ჟანგბადის მოხმარებას. ფსიქოლოგიური: ზრდის სიფხიზლეს, იწვევს ეიფორიის და რელაქსაციის განცდას.
ნიკოტინის უმთავრესი თვისებაა მასზედ დამოკიდებულების სწრაფი განვითარება. ამერიკის გულის ჯანმრთელობის ასოციაციის განცხადებით , ნიკოტინი არის ერთ–ერთი იმ ნივთიერებათა შორის, რომელთა გამოყენების შეწყვეტაც ძალიან რთულია.
ამ თვალსაზრისით ნიკოტინი ჰეროინს უტოლდება. ამავე ასოციაციის განცხადებით, ამერიკულმა თამბაქოს მწარმოებელმა კომპანიებმა თამბაქოში ნიკოტინის შემცველობა ინტენსიურად, თითქმის 10 %–ით გაზარდეს 1998 წლიდან. რაც მეტია ნიკოტინის შემცველობა თამბაქოში, მით მეტია მასზე დამოკიდებულების განვითარების რისკი. ამიტომ, ეს თამბაქოს მწარმოებელი ფირმების მიერ გადადგმული სარფიანი მარკეტინგული ნაბიჯი იყო.
ნიკოტინზე დამოკიდებულების სიმპტომები
ნიკოტინდამოკიდებულების იდენტიფიკაცია შეგვიძლია ქვემოთ ჩამოთვლილ სიმპტომთა არსებობის შემთხვევაში:
ფიზიოლოგიური სიმპტომები
- ტოლერანტობის ზრდა
- აბსტინენციის სინდრომი
ფსიქოლოგიური სიმპტომები
- ცენტრალური ნერვული სისტემი სტიმულაცია
- რელაქსაციის სასიამოვნო განცდა
- დაძაბულობის შემცირება
- ჩვევად ჩამოყალიბება
- ძლიერი ლტოლვა ნივთიერებისადმი
ნიკოტინდამოკიდებულების ნეიროქიმიური საფუძველი
თამბაქო მოქმედებს როგორც სტიმულატორი და იწვევს ტრანკვილიზატორების ეფექტს, ვინაიდან ნიკოტინის მიღება დაკავშირებულია თავის ტვინში ნეიროტრანსმიტერების მოქმედებასთან.
- დოფამინი– სიამოვნების განცდა, მადის დათრგუნვა
- აცეტილქოლინი – აგზნება, კოგნიტური გაუმჯობესება
- სეროტონინი– განწყობის ცვლილება, მადის დათრგუნვა
- ნორეპინეფრინი– აგზნება, მადის დაქვეითება
- ვაზოპრესინი–მეხსიერების გაუმჯობესება
- ბეტა–ენდორფინი– შფოთვის და დაძაბულების შემცირება
ნიკოტინომანია DSM-IV-TR-ის მიხედვით
ნიკოტინდამოკიდებულება, როგორც ტოქსიკომანიის ერთ–ერთი ფორმა კლასიფიცირებულია დსმ–ში. დიაგნოზის დასმისათვის აუცილებელია ჩამოთვლილ კრიტერიუმთაგან სულ მცირე 3 არსებობდეს 1 მინიმუმ 1 წლის განმავლობაში:
- ტოლერანტობის ზრდა
- აბსტინენციის ეფექტი , რომელიც ვითარდება მოწევის შეწყვეტიდან მცირე დროში
- მოწევის სიხშირე ჩეულებრივს ბევრად აღემატება
- მოწევის დაუძლეველი მოხოვნილება, მიუხედავად შესაძლებლობისა, რომ შეამცირო მოწევა
- დროის დიდი ნაწილი ეთმობა მოწევას
- სამუშაოს თუ სოციალური ურთიერთობების გადადება მოწევის მიზნით
- მოწევის გაგრძელება, მიუხედავად ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული რისკებისა
ნიკოტინდამოკიდებულებასთან დაკავშირებული ფიზიკური ნიშნები:
- გულისცემის აჩქარება
- სისხლის წნევის მომატება
- წონაში კლება, მადის დაკარგვის გამო
- სისხლში შაქრის შემცველობის გაზრდა
- გუნება–განწყობილების გაუმჯობესება. ადამიანების ხშირად აღნიშნავენ, რომ თავს უკეთ გრძნობენ მოწევის შემდეგ
- შეიძლება გამოიწვიოს ოფლიანობა, ღებინება და დიარეა
- ასტიმულირებს სიფხიზლეს და მეხსიერებას. თამბაქოზე დამოკიდებული პირები ხშირად იყენებენ მას, როცა უწევთ მნიშვნელოვანი ამოცანის გადაწყვეტა
მოწევის შეწყვეტასთან დაკავშირებული ფიზიკური ნიშნები:
- წონის მატება, გაზრდილი მადის გამო
- გულისცემის შენელება
- ყნოსვისა და გემოს შეგრძნების გაუმჯობესება
- ნიკოტინის ინტენსიური მოთხოვნილება
- შფოთვა, დაძაბულობა, მოუსვენრობა, იმპულსურობა
- კონცენტრაციის გაძნელება
- ადვილად გაღიზიანებადობა და დეპრესია
- თავის ტკივილი
- მუდმივი თვლემა, ან ძილის დარღვევები, ცუდი სიზმრები და კოშმარები
აღნიშნული სიმპტომები თამბაქოს მიღების შეწყვეტიდან 2–3 საათის შემდეგ და კულმინაციას აღწევს 2–3 დღეში. სიმპტომების სიძლიერე დამოკიდებულია მწეველობის ხანგრძლივობასა და ინტენსივობაზე. მიუხედავად აბსტინენციის სინდრომით გამოწვეული სირთულეებისა, ნიკოტინ–დამოკიდებულად დარჩენა გაცილებით რთულ შედეგებთანაა დაკავშირებული.
დაავადების პროგნოზი
ხანგრძლივი ნიკოტინდამოკიდებულება დაკავშირებულია ისეთ რისკ ფაქტორებთან, როგორიცაა:
- კიბო (ყველაზე ხშირად ფილტვისა, სასუნთქი გზებისა და საშარდე ბუშტის)
- გულის დაავადებები
- ფეხმძიმობასა და ნაყოფის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები
ნიკოტინდამოკიდებულება არ არის დაკავშირებული კოგნიური უნარების გაუარესებასთან. იგი არ იწვევს აღქმისა და აზროვნების პრობლემებს, როგორიცაა ვიზუალური ჰალუცინაციები ან ილუზიები.
ნიკოტინის ხშირი გამოყენება არ იწვევს მეხსიერების გაუარესებას, თვლის უნარების, აბსტრაქტული აზროვნების ან ლოგიკური მსჯელობის უნარის დაქვეითებას. მისით გამოწვეული ნეგატიური ეფექტი ძირითადად ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე აისახება.
ნივთიერებებს შორის, რომლებიც ნაყოფის ნორმალურ ზრდა-განვითარებას აფერხებენ, ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი თამბაქოს ბოლში შემავალ ტოქსინებს უკავიათ.
ქალები, რომლებიც ორსულობისას ეწევიან დამატებითი ჯანმრთელობის რისკების ქვეშ აყენებენ საკუთარ თავს და ნაყოფს.
ორსულობის დროს მოწევის საფრთხეები მოიცავს ახალშობილის ნაადრევ დაბადებას, გარკვეულ თანდაყოლილ პათოლოგიებს და ახალშობილთა სიკვდილს.
ორსულობის პერიოდში სიგარეტის მოწევა 20-30 პროცენტში იწვევს ნორმაზე ნაკლები წონის ბავშვების დაბადებას, ასეთი ახალშობილები უფრო სუსტები არიან და მეტი დროით დაყოვნება უწევთ საავადმყოფოში, ზოგიერთი მათგანი იღუპება კიდეც, 14 პროცენტში ნაადრევ მშობიარობას და დაახლოებით 10 პროცენტში ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობას.
ორსული ქალის თამბაქოს წევასთანაა დაკავშირებული მათ შთამომავლობაში ავთვისებიანი სიმსივნეები (თავის ტვინის სიმსივნისა და ლეიკემიის) განვითარების გაზრდილი რისკი. თამბაქოს კვამლის გარემოცვაში ყოფნაც კი (პასიური მოწევა) სერიოზულ საფრთხეებს უქმნის ორსულ ქალს და მის ნაყოფს.
თამბაქოს მომხმარებლებში ხშირია საშვილოსნოსგარე ორსულობის განვითარების რისკი. გარდა ამისა თამბაქოს მომხმარებელი ქალების მშობიარობა 20 საათზე მეტხანს გრძელდება.
რაც უფრო მეტ თამბაქოს მოიხმარს ორსული ქალი მით უფრო მცირე მასისაა ახალშობილი. თუ ქალი თამბაქოს მოხმარებაზე უარს იტყვის ორსულობის ოთხ თვემდე, მაშინ იზრდება შანსი, რონ ახალშობილი ნორმალური წონით დაიბადოს.
თამბაქოს კვამლის ტოქსიური კომპონენტები ადვილად გადის პლაცენტის ბარიერს, რაც ორსულობისას ბავშვისთვის საკვებისა და ჟანგბადის მიწოდების წყაროს წარმოადგენს.
ასევე, შესაძლოა მოხდეს პლაცენტის საშვილოსნოსგან ნაადრევი აცლა, რაც იწვევს სისხლდენას და საშიშია.
როცა ფეხმძიმე ქალი ეწევა ბავშვი იღებს თამბაქოს შემადგენელ ყველა ტოქსიკურ ნივთიერებას დედის სისხლის მეშვეობით. ნახშირჟანგი ხელს უშლის ნაყოფისათვის ჟანგბადის საკმარისი რაოდენობით მიწოდებას. სიმსივნის გამომწვევი აგენტები აზიანებენ გენეტიკურ მასალას – დნმ-ს და შედეგად ზრდიან ნაყოფის დეფექტების განვითარების რისკს.
ასევე:
- შემცირებულია სმენითი ორიენტაცია და ადეკვატური ქცევითი რეაქცია;
- ახალშობილებში ტრემორი;
- სკოლამდელ ასაკში ზოგადი უნარ – ჩვევების ტესტებში დაბალი შეფასებები;
- სკოლაში შესვლამდე ქცევითი და ფსიქოლოგიური პრობლემები;
- სკოლის პერიოდში ვერბალური შეფასების დაბალი ქულები;
- მომატებული აქტივობა, იმპულსურობა დაა უყურადღებობა;
- მოზარდობის პერიოდში ქცევითი დარღვევები (ვაჟებში) და ნივთიერებებზე-ნიკოტინ დამოკიდებულება (გოგონებში).
შეიძლება განვითარდეს სპონტანური აბორტი (ნაყოფის სიკვდილი). ასეთი რისკი უფრო მეტია ისეთ ორსულებში, რომლებიც 20 ღერზე მეტს ეწევიან დღეში. ქალების
გამოთვლებმა აჩვენა, რომ თუ ყველა ორსული ქალი თავს თუ დაანებებს თამბაქოს მოხმარებას, ნაყოფისა და ახალშობილთა სიკვდილიანობა შემცირდება 10%-ით. ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელმა გამოკვლევებმა კი აჩვენა, რომ ყოველი მეხუთე მკვდარი ახალშობილი იცოცხლებდა, თუკი მათი დედა არ იქნებოდა მწეველი. არამწეველებთან შედარებით მწეველ ქალებში 20-50%-ით მაღალია ნაყოფისა და ახალშობილის სიკვდილიანობა.
რა არის ორსულისთვის მოწევისთვის თავის დანებების დადებითი მხარეები?
- მოწევისთვის თავის დანებება თავს უკეთ გაგრძნობინებთ და თქვენი ბავშვისთვის უფრო ჯანსაღ გარემოს უზრუნველყოფს;
- როდესაც თავს ანებებთ მოწევას: თქვენ ბავშვს მეტი ჟანგბადი მიეწოდება;
- მცირდება რისკი, რომ თქვენი ბავშვი დროზე ადრე დაიბადება;
- იზრდება ალბათობა, რომ თქვენი ბავშვი თქვენთან ერთად დაბრუნდება სახლში სამშობიაროდან.
ქალები, რომლებიც ორსულობისას ეწევიან დამატებითი ჯანმრთელობის რისკების ქვეშ აყენებენ საკუთარ თავს და ნაყოფს.
ორსულობის დროს მოწევის საფრთხეები მოიცავს ახალშობილის ნაადრევ დაბადებას, გარკვეულ თანდაყოლილ პათოლოგიებს და ახალშობილთა სიკვდილს.
ორსულობის პერიოდში სიგარეტის მოწევა 20-30 პროცენტში იწვევს ნორმაზე ნაკლები წონის ბავშვების დაბადებას, ასეთი ახალშობილები უფრო სუსტები არიან და მეტი დროით დაყოვნება უწევთ საავადმყოფოში, ზოგიერთი მათგანი იღუპება კიდეც, 14 პროცენტში ნაადრევ მშობიარობას და დაახლოებით 10 პროცენტში ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობას.
ორსული ქალის თამბაქოს წევასთანაა დაკავშირებული მათ შთამომავლობაში ავთვისებიანი სიმსივნეები (თავის ტვინის სიმსივნისა და ლეიკემიის) განვითარების გაზრდილი რისკი. თამბაქოს კვამლის გარემოცვაში ყოფნაც კი (პასიური მოწევა) სერიოზულ საფრთხეებს უქმნის ორსულ ქალს და მის ნაყოფს.
თამბაქოს მომხმარებლებში ხშირია საშვილოსნოსგარე ორსულობის განვითარების რისკი. გარდა ამისა თამბაქოს მომხმარებელი ქალების მშობიარობა 20 საათზე მეტხანს გრძელდება.
რაც უფრო მეტ თამბაქოს მოიხმარს ორსული ქალი მით უფრო მცირე მასისაა ახალშობილი. თუ ქალი თამბაქოს მოხმარებაზე უარს იტყვის ორსულობის ოთხ თვემდე, მაშინ იზრდება შანსი, რონ ახალშობილი ნორმალური წონით დაიბადოს.
თამბაქოს კვამლის ტოქსიური კომპონენტები ადვილად გადის პლაცენტის ბარიერს, რაც ორსულობისას ბავშვისთვის საკვებისა და ჟანგბადის მიწოდების წყაროს წარმოადგენს.
ასევე, შესაძლოა მოხდეს პლაცენტის საშვილოსნოსგან ნაადრევი აცლა, რაც იწვევს სისხლდენას და საშიშია.
როცა ფეხმძიმე ქალი ეწევა ბავშვი იღებს თამბაქოს შემადგენელ ყველა ტოქსიკურ ნივთიერებას დედის სისხლის მეშვეობით. ნახშირჟანგი ხელს უშლის ნაყოფისათვის ჟანგბადის საკმარისი რაოდენობით მიწოდებას. სიმსივნის გამომწვევი აგენტები აზიანებენ გენეტიკურ მასალას – დნმ-ს და შედეგად ზრდიან ნაყოფის დეფექტების განვითარების რისკს.
ასევე:
- შემცირებულია სმენითი ორიენტაცია და ადეკვატური ქცევითი რეაქცია;
- ახალშობილებში ტრემორი;
- სკოლამდელ ასაკში ზოგადი უნარ – ჩვევების ტესტებში დაბალი შეფასებები;
- სკოლაში შესვლამდე ქცევითი და ფსიქოლოგიური პრობლემები;
- სკოლის პერიოდში ვერბალური შეფასების დაბალი ქულები;
- მომატებული აქტივობა, იმპულსურობა დაა უყურადღებობა;
- მოზარდობის პერიოდში ქცევითი დარღვევები (ვაჟებში) და ნივთიერებებზე-ნიკოტინ დამოკიდებულება (გოგონებში).
შეიძლება განვითარდეს სპონტანური აბორტი (ნაყოფის სიკვდილი). ასეთი რისკი უფრო მეტია ისეთ ორსულებში, რომლებიც 20 ღერზე მეტს ეწევიან დღეში. ქალების
გამოთვლებმა აჩვენა, რომ თუ ყველა ორსული ქალი თავს თუ დაანებებს თამბაქოს მოხმარებას, ნაყოფისა და ახალშობილთა სიკვდილიანობა შემცირდება 10%-ით. ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელმა გამოკვლევებმა კი აჩვენა, რომ ყოველი მეხუთე მკვდარი ახალშობილი იცოცხლებდა, თუკი მათი დედა არ იქნებოდა მწეველი. არამწეველებთან შედარებით მწეველ ქალებში 20-50%-ით მაღალია ნაყოფისა და ახალშობილის სიკვდილიანობა.
რა არის ორსულისთვის მოწევისთვის თავის დანებების დადებითი მხარეები?
- მოწევისთვის თავის დანებება თავს უკეთ გაგრძნობინებთ და თქვენი ბავშვისთვის უფრო ჯანსაღ გარემოს უზრუნველყოფს;
- როდესაც თავს ანებებთ მოწევას: თქვენ ბავშვს მეტი ჟანგბადი მიეწოდება;
- მცირდება რისკი, რომ თქვენი ბავშვი დროზე ადრე დაიბადება;
- იზრდება ალბათობა, რომ თქვენი ბავშვი თქვენთან ერთად დაბრუნდება სახლში სამშობიაროდან.
ხშირად ხდება, რომ მწეველს გულის არეში ტკივილი აღენიშნება.
ნიკოტინი უარყოფითად მოქმედებს გულის კუნთზე. ხშირ შემთხვევაში მწეველები გულის არეში განიცდიან სპაზმს. ამის გამო, არტერიული წნევა მნიშვნელოვნად იზრდება. ადამიანი გრძნობს სიმძიმეს და ზოგჯერ წვის შეგრძნებასაც კი.
მოწევა იწვევს ორგანიზმში ჟანგბადის ნაკლებობას. გული გადასცემს ორგანიზმს სისხლს, რომელიც მწეველებში გაჯერებული მავნე ნივთიერებებით, შესაბამისად, სისხლში შეიმჩნევა ჟანგბადის მკვეთრი დეფიციტი.
ყოველივეს გამო, ცენტრალური ნერვული სისტემა რეაგირებს ამ მდგომარეობაზე, რის შედეგად . პულსი ჩქარდება და გული იძულებულია გაუძლოს დამატებით სტრესს და დატვირთვას. ასე რომ, ტკივილი მნიშვნელოვანი სიმპტომია, რომლის იგნორირება არ შეიძლება.
ასევე, მოწევის შედეგად ნახშირბადის მონოქსიდის ჭარბი რაოდენობა შეინიშნება კუნთოვანი ქსოვილის სპეციალურ უჯრედებში, მიოციტებში. ეს უარყოფითად მოქმედებს მთელი გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციონირებაზე.
თუ მწეველს აქვს ტკივილი გულის არეში, საჭიროა რაც შეიძლება მალე მიმართოს სპეციალისტს.
ტკივილის მიზეზები შეიძლება კიდევ უფრო სერიოზული იყოს. სისხლში ჟანგბადის ნაკლებობის გამო ვითარდება მიოკარდიუმის იშემია, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს გულის შეტევა.
სისხლძარღვების ათეროსკლეროზმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ტკივილი გულმკერდის არეში.
ეს არ არის დაკავშირებული უშუალოდ მოწევასთან, მაგრამ თამბაქოს კვამლის ზემოქმედება ამ შემთხვევაში უარყოფითად მოქმედებს მთელი ორგანიზმის ჯანმრთელობაზე.
თუ როგორ უნდა გაუმკლავდეთ ასეთ პრობლემას, ამისთვის საჭიროა უნდა გესმოდეთ რა ხდება ამჟამად სხეულში.
თამბაქოს კვამლის შესუნთქვისას მწეველი განიცდის სასიამოვნო შეგრძნებას. მსუბუქი თავბრუსხვევა, სრული სიმშვიდის შეგრძნება.
მაგრამ თავად კვამლი ყველაზე უარყოფით გავლენას ახდენს ორგანიზმის ყველა სისტემასა და ფუნქციაზე.
ეს ზემოქმედება ხასიათდება კუმულაციური ფორმით. ანუ ხანგრძლივი მოწევის შედეგი მაშინვე არ შეიმჩნევა. პაციენტებს ხშირად აინტერესებთ, შეიძლება თუ არა თამბაქოს კვამლი გამოიწვიოს გულის ტკივილი.
პასუხი არის - დიახ.
მოწევის დროს ორგანიზმში ბევრი მავნე ნივთიერება ხვდება. ეს არის კუპრი, რომელიც ფილტვებში გროვდება და ნიკოტინი, რომელიც თავისთავად შხამია.
ნახშირბადის მონოქსიდი, თუნდაც ძალიან მინიმალური რაოდენობით, შედის სისხლში და ერწყმის ჰემოგლობინს;
ამის შედეგად წარმოიქმნება კარბოქსიჰემოგლობინი. ის ჟანგბადის ნაცვლად ხვდება გულის კუნთში. ეს ხშირად იწვევს დისკომფორტს და გულისრევას.
გული უფრო დიდი დატვირთვით მუშაობს მოწევის დროს და მის შემდეგ. სისხლძარღვები ვიწროვდება და მათ შიგნით კედლებზე შეიძლება წარმოიქმნას ცხიმოვანი დაფები. ასე ვითარდება ათეროსკლეროზი.
როდესაც გაინტერესებთ, რატომ გტკივა გული, უბრალოდ უნდა გაარკვიოთ, რა პროცესები ხდება ორგანიზმში მოწევის დროს.
იმისათვის, რომ გაუმკლავდეთ პრობლემას აუცილებლად უნდა დაანებოთ თავი მოწევას. ნამდვილად ღირს გულის კუნთის საერთო დატვირთვის შემცირება.
ბევრი პაციენტი ჩივის, რომ გული პერიოდულად აწუხებს, რა უნდა გააკეთოთ ამას ექიმი გეტყვით. ნამდვილად ღირს კარდიოლოგთან ვიზიტი და მთელი რიგი დიაგნოსტიკური ღონისძიებების გავლა.
მაგრამ, პირველ რიგში, უნდა შეწყვიტოთ მოწევა; წინააღმდეგ შემთხვევაში ექიმის დახმარებაც უკვალოდ ჩაივლის და თქვენი მდგომარეობა დროთა განმავლობაში კიდევ უფრო დამძიმდება.
ნუ მიიყვანთ საქმეს ამ კონდიციამდე! დღესვე დაიწყეთ ცხოვრება თამბაქოს გარეშე.
ნიკოტინი უარყოფითად მოქმედებს გულის კუნთზე. ხშირ შემთხვევაში მწეველები გულის არეში განიცდიან სპაზმს. ამის გამო, არტერიული წნევა მნიშვნელოვნად იზრდება. ადამიანი გრძნობს სიმძიმეს და ზოგჯერ წვის შეგრძნებასაც კი.
მოწევა იწვევს ორგანიზმში ჟანგბადის ნაკლებობას. გული გადასცემს ორგანიზმს სისხლს, რომელიც მწეველებში გაჯერებული მავნე ნივთიერებებით, შესაბამისად, სისხლში შეიმჩნევა ჟანგბადის მკვეთრი დეფიციტი.
ყოველივეს გამო, ცენტრალური ნერვული სისტემა რეაგირებს ამ მდგომარეობაზე, რის შედეგად . პულსი ჩქარდება და გული იძულებულია გაუძლოს დამატებით სტრესს და დატვირთვას. ასე რომ, ტკივილი მნიშვნელოვანი სიმპტომია, რომლის იგნორირება არ შეიძლება.
ასევე, მოწევის შედეგად ნახშირბადის მონოქსიდის ჭარბი რაოდენობა შეინიშნება კუნთოვანი ქსოვილის სპეციალურ უჯრედებში, მიოციტებში. ეს უარყოფითად მოქმედებს მთელი გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციონირებაზე.
თუ მწეველს აქვს ტკივილი გულის არეში, საჭიროა რაც შეიძლება მალე მიმართოს სპეციალისტს.
ტკივილის მიზეზები შეიძლება კიდევ უფრო სერიოზული იყოს. სისხლში ჟანგბადის ნაკლებობის გამო ვითარდება მიოკარდიუმის იშემია, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს გულის შეტევა.
სისხლძარღვების ათეროსკლეროზმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ტკივილი გულმკერდის არეში.
ეს არ არის დაკავშირებული უშუალოდ მოწევასთან, მაგრამ თამბაქოს კვამლის ზემოქმედება ამ შემთხვევაში უარყოფითად მოქმედებს მთელი ორგანიზმის ჯანმრთელობაზე.
თუ როგორ უნდა გაუმკლავდეთ ასეთ პრობლემას, ამისთვის საჭიროა უნდა გესმოდეთ რა ხდება ამჟამად სხეულში.
თამბაქოს კვამლის შესუნთქვისას მწეველი განიცდის სასიამოვნო შეგრძნებას. მსუბუქი თავბრუსხვევა, სრული სიმშვიდის შეგრძნება.
მაგრამ თავად კვამლი ყველაზე უარყოფით გავლენას ახდენს ორგანიზმის ყველა სისტემასა და ფუნქციაზე.
ეს ზემოქმედება ხასიათდება კუმულაციური ფორმით. ანუ ხანგრძლივი მოწევის შედეგი მაშინვე არ შეიმჩნევა. პაციენტებს ხშირად აინტერესებთ, შეიძლება თუ არა თამბაქოს კვამლი გამოიწვიოს გულის ტკივილი.
პასუხი არის - დიახ.
მოწევის დროს ორგანიზმში ბევრი მავნე ნივთიერება ხვდება. ეს არის კუპრი, რომელიც ფილტვებში გროვდება და ნიკოტინი, რომელიც თავისთავად შხამია.
ნახშირბადის მონოქსიდი, თუნდაც ძალიან მინიმალური რაოდენობით, შედის სისხლში და ერწყმის ჰემოგლობინს;
ამის შედეგად წარმოიქმნება კარბოქსიჰემოგლობინი. ის ჟანგბადის ნაცვლად ხვდება გულის კუნთში. ეს ხშირად იწვევს დისკომფორტს და გულისრევას.
გული უფრო დიდი დატვირთვით მუშაობს მოწევის დროს და მის შემდეგ. სისხლძარღვები ვიწროვდება და მათ შიგნით კედლებზე შეიძლება წარმოიქმნას ცხიმოვანი დაფები. ასე ვითარდება ათეროსკლეროზი.
როდესაც გაინტერესებთ, რატომ გტკივა გული, უბრალოდ უნდა გაარკვიოთ, რა პროცესები ხდება ორგანიზმში მოწევის დროს.
იმისათვის, რომ გაუმკლავდეთ პრობლემას აუცილებლად უნდა დაანებოთ თავი მოწევას. ნამდვილად ღირს გულის კუნთის საერთო დატვირთვის შემცირება.
ბევრი პაციენტი ჩივის, რომ გული პერიოდულად აწუხებს, რა უნდა გააკეთოთ ამას ექიმი გეტყვით. ნამდვილად ღირს კარდიოლოგთან ვიზიტი და მთელი რიგი დიაგნოსტიკური ღონისძიებების გავლა.
მაგრამ, პირველ რიგში, უნდა შეწყვიტოთ მოწევა; წინააღმდეგ შემთხვევაში ექიმის დახმარებაც უკვალოდ ჩაივლის და თქვენი მდგომარეობა დროთა განმავლობაში კიდევ უფრო დამძიმდება.
ნუ მიიყვანთ საქმეს ამ კონდიციამდე! დღესვე დაიწყეთ ცხოვრება თამბაქოს გარეშე.
ნიკოტინის მოხმარება დიდ ზიანს აყენებს ორგანიზმს და ეს გავლენას ახდენს არა მხოლოდ მისი შინაგანი ორგანოების მდგომარეობაზე.
ის, რომ მოწევა კანს აბერებს, ბევრი მწეველი ამჩნევს და ეს გარემოება განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ქალებისთვის და ზოგჯერ ხდება ამ მავნე ჩვევისგან თავის დანებების ერთ-ერთი მთავარი სტიმული.
ეპითელიუმი სისხლძარღვიდან იღებს ყველა ნივთიერებას, რომელიც აუცილებელია მისი ნორმალური ფუნქციონირებისთვის; ნიკოტინის ზემოქმედებით სიხლძარღვები ვიწროვდებიან და სისხლის მიწოდების პროცესი ირღვევა, რაც იწვევს საკვები ნივთიერებებისა და ჟანგბადის დეფიციტს.
თამბაქოს კვამლი შეიცავს ნახშირბადის მონოქსიდს (ნახშირბადის მონოქსიდი), რომელიც ერწყმის ჰემოგლობინს და ხელს უშლის ჟანგბადის გადატანას კანის უჯრედებში. ამიტომ, კანი არ იღებს მას საკმარისად, რაც ასევე აჩქარებს დაბერების პროცესს.
მწეველთა სისხლი შეიცავს დიდი რაოდენობით ტოქსიკურ ნივთიერებებს, რომლებიც უბრალოდ „კლავს“ კანის უჯრედებს და ხელს უშლის მათ რეგენერაციას. ამ შემთხვევაში ხდება ჯაჭვური რეაქცია, რადგან დაზიანებული უჯრედი აუცილებლად მოქმედებს იქვე განლაგებულ უჯრედებზე.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი, რის გამოც მოწევა სწრაფად აბერებს კანს, არის კოლაგენის განადგურება, ნივთიერება, რომელიც ელასტინთან ერთად პასუხისმგებელია მის ელასტიურობაზე.
ფაქტია, რომ თამბაქოს წვის პროდუქტები ასტიმულირებს ფერმენტების გამომუშავებას, რომლებიც ხელს უწყობენ შემაერთებელი ქსოვილის ბოჭკოების – კოლაგენისა და ელასტინის დაშლას.
გარდა ამისა, ისინი მნიშვნელოვნად ამცირებენ C, A და E ვიტამინების შემცველობას უჯრედებში და ეს ნივთიერებები აუცილებელია კანის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის და ზოგიერთი მათგანი (მაგალითად, ვიტამინი C) არ არის სინთეზირებული ორგანიზმის მიერ და უნდა აუცილებლად შევიდეს მასში გარედან.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მწეველებში კანი იშლება და ბერდება არა მხოლოდ „შიგნიდან“ - შინაგანი პროცესების შედეგად, არამედ გარედანაც. ეს, უპირველეს ყოვლისა, სახის კანს ეხება: კვამლი შეაღწევს მის ფორებში და ხურავს მათ, არღვევს უჯრედების ნორმალური გაწმენდის პროცესს;
მოწევის გავლენით ადამიანის ორგანიზმში ხდება კანისთვის საზიანო მრავალი პროცესი. თუ მათ ვიზუალურ გამოვლინებებზე ვსაუბრობთ, მთავარია, კანი კარგავს ელასტიურობას, რადგან ექვემდებარება მავნე ნივთიერებებს, რომლებიც ხელს უშლიან კოლაგენის წარმოქმნას და ანადგურებენ უჯრედებს.
გარდა ამისა, კანი შრება, რადგან სისხლძარღვების შევიწროების გამო შიგნიდან არ იღებს საკმარის საკვებ ნივთიერებებს და სითხეს, ხოლო თამბაქოს წვის პროდუქტებით ფორების ჩაკეტვის გამო არ იღებს საკმარის რაოდენობას. კანის ნორმალური მჟავა-ტუტოვანი ბალანსი გარდაუვალად ირღვევა და მასზე ნაადრევი ნაოჭები ჩნდება.
უნდა აღინიშნოს, რომ რაც უფრო მეტ სიგარეტს ეწევა ადამიანი, მით უფრო უარესდება მისი კანის მდგომარეობა. თანდათან მასში მავნე ნივთიერებები გროვდება და დროთა განმავლობაში მათი მოცილება სულ უფრო პრობლემური ხდება.
თუ ადამიანს არ სურს მიიღოს ის ფაქტი, რომ მისი კანი მოწევის გამო ბერდება, უმჯობესია, უბრალოდ მიატოვოს ეს მავნე ჩვევა. ამით ის შეწყვეტს იმ ნივთიერებების მოხმარებას, რომლებიც იწვევს ამ პროცესს. სამწუხაროდ, ყველას არ შეუძლია ასეთი რადიკალური ნაბიჯის გადადგმა და ამიტომ მათ ნახევარი ზომების მიღება უწევთ.
უნდა იფიქროთ დამატენიანებელი და კანის აღმდგენი კრემების გამოყენებაზე, ასევე დროდადრო მკვებავი ნიღბების გაკეთებაზე და ფორების გაწმენდაზე. გარდა ამისა, აუცილებელია სხვადასხვა ვიტამინის კომპლექსების მიღება და ბოლოს, უარი თქვით უსარგებლო საკვებზე და იძინეთ მეტი.
ის, რომ მოწევა კანს აბერებს, ბევრი მწეველი ამჩნევს და ეს გარემოება განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ქალებისთვის და ზოგჯერ ხდება ამ მავნე ჩვევისგან თავის დანებების ერთ-ერთი მთავარი სტიმული.
ეპითელიუმი სისხლძარღვიდან იღებს ყველა ნივთიერებას, რომელიც აუცილებელია მისი ნორმალური ფუნქციონირებისთვის; ნიკოტინის ზემოქმედებით სიხლძარღვები ვიწროვდებიან და სისხლის მიწოდების პროცესი ირღვევა, რაც იწვევს საკვები ნივთიერებებისა და ჟანგბადის დეფიციტს.
თამბაქოს კვამლი შეიცავს ნახშირბადის მონოქსიდს (ნახშირბადის მონოქსიდი), რომელიც ერწყმის ჰემოგლობინს და ხელს უშლის ჟანგბადის გადატანას კანის უჯრედებში. ამიტომ, კანი არ იღებს მას საკმარისად, რაც ასევე აჩქარებს დაბერების პროცესს.
მწეველთა სისხლი შეიცავს დიდი რაოდენობით ტოქსიკურ ნივთიერებებს, რომლებიც უბრალოდ „კლავს“ კანის უჯრედებს და ხელს უშლის მათ რეგენერაციას. ამ შემთხვევაში ხდება ჯაჭვური რეაქცია, რადგან დაზიანებული უჯრედი აუცილებლად მოქმედებს იქვე განლაგებულ უჯრედებზე.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი, რის გამოც მოწევა სწრაფად აბერებს კანს, არის კოლაგენის განადგურება, ნივთიერება, რომელიც ელასტინთან ერთად პასუხისმგებელია მის ელასტიურობაზე.
ფაქტია, რომ თამბაქოს წვის პროდუქტები ასტიმულირებს ფერმენტების გამომუშავებას, რომლებიც ხელს უწყობენ შემაერთებელი ქსოვილის ბოჭკოების – კოლაგენისა და ელასტინის დაშლას.
გარდა ამისა, ისინი მნიშვნელოვნად ამცირებენ C, A და E ვიტამინების შემცველობას უჯრედებში და ეს ნივთიერებები აუცილებელია კანის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის და ზოგიერთი მათგანი (მაგალითად, ვიტამინი C) არ არის სინთეზირებული ორგანიზმის მიერ და უნდა აუცილებლად შევიდეს მასში გარედან.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მწეველებში კანი იშლება და ბერდება არა მხოლოდ „შიგნიდან“ - შინაგანი პროცესების შედეგად, არამედ გარედანაც. ეს, უპირველეს ყოვლისა, სახის კანს ეხება: კვამლი შეაღწევს მის ფორებში და ხურავს მათ, არღვევს უჯრედების ნორმალური გაწმენდის პროცესს;
მოწევის გავლენით ადამიანის ორგანიზმში ხდება კანისთვის საზიანო მრავალი პროცესი. თუ მათ ვიზუალურ გამოვლინებებზე ვსაუბრობთ, მთავარია, კანი კარგავს ელასტიურობას, რადგან ექვემდებარება მავნე ნივთიერებებს, რომლებიც ხელს უშლიან კოლაგენის წარმოქმნას და ანადგურებენ უჯრედებს.
გარდა ამისა, კანი შრება, რადგან სისხლძარღვების შევიწროების გამო შიგნიდან არ იღებს საკმარის საკვებ ნივთიერებებს და სითხეს, ხოლო თამბაქოს წვის პროდუქტებით ფორების ჩაკეტვის გამო არ იღებს საკმარის რაოდენობას. კანის ნორმალური მჟავა-ტუტოვანი ბალანსი გარდაუვალად ირღვევა და მასზე ნაადრევი ნაოჭები ჩნდება.
უნდა აღინიშნოს, რომ რაც უფრო მეტ სიგარეტს ეწევა ადამიანი, მით უფრო უარესდება მისი კანის მდგომარეობა. თანდათან მასში მავნე ნივთიერებები გროვდება და დროთა განმავლობაში მათი მოცილება სულ უფრო პრობლემური ხდება.
თუ ადამიანს არ სურს მიიღოს ის ფაქტი, რომ მისი კანი მოწევის გამო ბერდება, უმჯობესია, უბრალოდ მიატოვოს ეს მავნე ჩვევა. ამით ის შეწყვეტს იმ ნივთიერებების მოხმარებას, რომლებიც იწვევს ამ პროცესს. სამწუხაროდ, ყველას არ შეუძლია ასეთი რადიკალური ნაბიჯის გადადგმა და ამიტომ მათ ნახევარი ზომების მიღება უწევთ.
უნდა იფიქროთ დამატენიანებელი და კანის აღმდგენი კრემების გამოყენებაზე, ასევე დროდადრო მკვებავი ნიღბების გაკეთებაზე და ფორების გაწმენდაზე. გარდა ამისა, აუცილებელია სხვადასხვა ვიტამინის კომპლექსების მიღება და ბოლოს, უარი თქვით უსარგებლო საკვებზე და იძინეთ მეტი.
მწეველ ქალებში დაქვეითებულია ჩასახვის უნარი.
მწეველ ქალებში, არამწეველებთან შედარებით, ჩასახვის ალბათობა, შეიძლება 1 წელზე მეტ ხანს გაგრძელდეს, რაც 3.4-ჯერ მეტი სიხშირით ვლინდება, ვიდრე არამწეველებში.
კვლევების მიხედვით პირველ ციკლში, არამწეველი ქალების განაყოფიერება შეადგენდა 38%-ს, ხოლო მწეველებში – 28%. მწეველ ქალებს, კონტრაცეპციის შეწყვეტის შემდეგ, განაყოფიერების უნარი დაქვეითებული აქვთ.
ექსპერიმენტები მიუთითებენ, რომ მწეველი ქალების განაყოფიერების უნარი ერთი ციკლის მიმდინარეობისას ქვეითდება 10-40%-ით.
დანიაში 11 ათას ქალზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ქალი, რომელიც დღეში 5-9 სიგარეტს ეწევა, ჩასახვისათვის დრო ხანგრძლივდება 12 თვეზე მეტ ხანს, რაც არამწეველებთან შედარებით 1.8-ჯერ მეტია.
თამბაქოს კვამლი არღვევს სპერმატოზოიდსა და კვერცხუჯრედს შორის ურთიერთქმედებას, ასევე განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის საშვილოსნოში იმპლანტაციას.
კვერცხუჯრედის ზედაპირული შრე, სადაც ემაგრება სპერმატოზოიდი (შემდეგ მას გადალახავს), აქტიურ და პასიურ ქალებში მისი სისქე უფრო მეტია, ვიდრე არამწეველებში.
მოწევა ზრდის უნაყოფობის რისკს. უნაყოფობა განისაზღვრება, 12 თვის მანძილზე, რეგულარული სქესობრივი აქტების პირობებში, ორსულობის არარსებობით.
მწეველებში უნაყოფობის რისკი 2-ჯერ იზრდება. ეს ეხება, როგორც პირველად (ანუ პირველი ბავშვის ჩასახვა), ისე მეორად უნაყოფობას (შემთხვევა, როცა ქალი ადრე ორსულად იყო). ზოგიერთი მონაცემებით, მეორადი უნაყოფობის რისკი იზრდება სამჯერ.
მწეველ ქალებში, უნაყოფობის მიზეზებიდან, ყველაზე ხშირია ფალოპის მილების დაზიანება, რაც სამჯერ მეტი სიხშირით ვლინდება, ვიდრე არამწეველ ქალებში.
მოწევა ამცირებს ქალის რეპროდუქციულ ცხოვრებას და ხელს უწყობს ადრეული მენოპაუზის დადგომას. თამბაქოს კვამლში არსებული პოლიციკლური არომატული ნახშირწყალბადები (პან), იწვევენ კვერცხუჯრედის დაღუპვას. პანი ააქტივებს უჯრედის აპოპტოზის გენებს.
მწეველმა ქალებმა, რომლებმაც მიმართეს ხელოვნურ განაყოფიერებას, აღმოაჩნდათ ნაკლები კვერცხუჯრედების გამომუშავების უნარი, მათ სისხლში არის ნაკლებად აქტიური ესტროგენები, ენდომეტრიუმის შრე უფრო თხელია, ვიდრე არამწეველებში, რაც 2-ჯერ ამცირებს ორსულობის შესაძლებლობას, ხოლო დაფეხმძიმების შემთხვევაში, დიდია მუცლის მოშლის ალბათობა. მწეველ ქალებში, ემბრიონის გადანერგვას თან ახლავს ორსულობის შეწყვეტის რისკი.
მწეველ ქალებში, არამწეველებთან შედარებით, ჩასახვის ალბათობა, შეიძლება 1 წელზე მეტ ხანს გაგრძელდეს, რაც 3.4-ჯერ მეტი სიხშირით ვლინდება, ვიდრე არამწეველებში.
კვლევების მიხედვით პირველ ციკლში, არამწეველი ქალების განაყოფიერება შეადგენდა 38%-ს, ხოლო მწეველებში – 28%. მწეველ ქალებს, კონტრაცეპციის შეწყვეტის შემდეგ, განაყოფიერების უნარი დაქვეითებული აქვთ.
ექსპერიმენტები მიუთითებენ, რომ მწეველი ქალების განაყოფიერების უნარი ერთი ციკლის მიმდინარეობისას ქვეითდება 10-40%-ით.
დანიაში 11 ათას ქალზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ქალი, რომელიც დღეში 5-9 სიგარეტს ეწევა, ჩასახვისათვის დრო ხანგრძლივდება 12 თვეზე მეტ ხანს, რაც არამწეველებთან შედარებით 1.8-ჯერ მეტია.
თამბაქოს კვამლი არღვევს სპერმატოზოიდსა და კვერცხუჯრედს შორის ურთიერთქმედებას, ასევე განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის საშვილოსნოში იმპლანტაციას.
კვერცხუჯრედის ზედაპირული შრე, სადაც ემაგრება სპერმატოზოიდი (შემდეგ მას გადალახავს), აქტიურ და პასიურ ქალებში მისი სისქე უფრო მეტია, ვიდრე არამწეველებში.
მოწევა ზრდის უნაყოფობის რისკს. უნაყოფობა განისაზღვრება, 12 თვის მანძილზე, რეგულარული სქესობრივი აქტების პირობებში, ორსულობის არარსებობით.
მწეველებში უნაყოფობის რისკი 2-ჯერ იზრდება. ეს ეხება, როგორც პირველად (ანუ პირველი ბავშვის ჩასახვა), ისე მეორად უნაყოფობას (შემთხვევა, როცა ქალი ადრე ორსულად იყო). ზოგიერთი მონაცემებით, მეორადი უნაყოფობის რისკი იზრდება სამჯერ.
მწეველ ქალებში, უნაყოფობის მიზეზებიდან, ყველაზე ხშირია ფალოპის მილების დაზიანება, რაც სამჯერ მეტი სიხშირით ვლინდება, ვიდრე არამწეველ ქალებში.
მოწევა ამცირებს ქალის რეპროდუქციულ ცხოვრებას და ხელს უწყობს ადრეული მენოპაუზის დადგომას. თამბაქოს კვამლში არსებული პოლიციკლური არომატული ნახშირწყალბადები (პან), იწვევენ კვერცხუჯრედის დაღუპვას. პანი ააქტივებს უჯრედის აპოპტოზის გენებს.
მწეველმა ქალებმა, რომლებმაც მიმართეს ხელოვნურ განაყოფიერებას, აღმოაჩნდათ ნაკლები კვერცხუჯრედების გამომუშავების უნარი, მათ სისხლში არის ნაკლებად აქტიური ესტროგენები, ენდომეტრიუმის შრე უფრო თხელია, ვიდრე არამწეველებში, რაც 2-ჯერ ამცირებს ორსულობის შესაძლებლობას, ხოლო დაფეხმძიმების შემთხვევაში, დიდია მუცლის მოშლის ალბათობა. მწეველ ქალებში, ემბრიონის გადანერგვას თან ახლავს ორსულობის შეწყვეტის რისკი.
არსებობს მოსაზრება, რომ სტრესთან გამკლავების მეთოდი მოწევაა. ემოციური სტრესის მდგომარეობაში მყოფი ადამიანი სიგარეტს ეწევა, ფიქრობს, რომ მოწევა დაამშვიდებს, შეამცირებს სტრესის ზემოქმედებას. მართალია ეს და ღირს თუ არა სტრესთან გამკლავების ამ მეთოდის გამოყენება?
საქმე იმაშია, რომ მოწევას მხოლოდ „სტრესის შემცირების“ შეგრძნება შეუძლია.
მოწევის დაწყებიდან 8 წამის შემდეგ ნიკოტინი ტვინში აღწევს და ნერვული სისტემის სტიმულაცია იწყება. გამოიყოფა ადრენალინი, რაც იწვევს გულისცემის, არტერიული წნევის და სისხლში შაქრის დონის მატებას.
მწეველი ამ ეფექტებს ენერგიის მოზღვავებად აღიქვამს. გარდა ამისა, გამოიყოფა ენდორფინები - ნივთიერებები, რომლებიც გავლენას ახდენენ ემოციურ მდგომარეობაზე (იწვევენ ეიფორიას).
მოწევის დროს ნიკოტინი ასევე მოქმედებს ტვინის დოფამინურ სტრუქტურებზე, რაც გულისხმობს დოფამინის გამოყოფას - ნივთიერებას, რომელიც გავლენას ახდენს განწყობაზე, ხასიათსა და ქცევაზე, მეხსიერებაზე, აზროვნების სიჩქარეზე, მოტივაციაზე.
თუმცა, დოფამინს აქვს უარყოფითი ეფექტი: მას შეუძლია გამოიწვიოს ნებისმიერი დამოკიდებულება.
ნიკოტინზე დამოკიდებულება არ არის გამონაკლისი! მოწევის დროს დოფამინი იწვევს კმაყოფილების გრძნობას, ქმნის ამ ეფექტის გამეორების სურვილს. დოფამინი ქმნის გარკვეულ ასოციაციებს მოწევასთან, აძლიერებს მათ. მწეველი ქმნის მოწევის დადებით იმიჯს, უჩნდება მოწევის გაგრძელების სურვილი.
თუ სიტუაციას სისტემურად შევხედავთ, მაშინ მოწევა მხოლოდ დოფამინის ხანმოკლე მდგომარეობას არ ეხება, ის ნიკოტინზე დამოკიდებულებასა და ორგანიზმის დაზიანებასაც ეხება. ანუ, თუ საკუთარ თავს კითხვას დაუსვამთ „მოწევა თუ არა?“, მაშინ პასუხი აშკარაა: მოწევას თავი უნდა დაანებოთ!
მოწევა საზიანოა როგორც ფიზიკური, ასევე ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის. მრავალი მონაცემის თანახმად, სიგარეტის კვამლი შეიცავს 4 ათასზე მეტ სხვადასხვა ქიმიურ ნაერთს, მათ შორის 40-ზე მეტ კანცეროგენულ ნივთიერებას.
მოწევა შემთხვევათა 85 პროცენტში ფილტვის, ბრონქებისა და ტრაქეის კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის მიზეზია. მოწევა ხელს უწყობს მიოკარდიუმის ინფარქტის, ინსულტის, იმპოტენციის, უნაყოფობის და კუჭ-ნაწლავის დაავადებების გაჩენას. მოწევა აუარესებს კბილის მინანქრისა და კანის მდგომარეობას. მოწევა იწვევს ადამიანში განწყობის ცვალებადობას.
მოწევა ორგანიზმს წონასწორობიდან აგდებს. ჯანმრთელ ორგანიზმში ნიკოტინზე პირველ რეაქციას თან ახლავს თავბრუსხვევა, სხვადასხვა ინტენსივობის თავის ტკივილი, გაძლიერებული ნერწყვდენა, ხველა, გულისრევა, ღებინება.
მოწევის დროს სისხლში გამოიყოფა სტრესის ჰორმონები - ადრენალინი, ნორადრენალინი, კორტიზოლი. ანუ, ფიზიოლოგიურ დონეზე, მოწევა ორგანიზმისთვის სტრესია. როდესაც ადამიანი აგრძელებს მოწევას, მისი სხეული იძულებულია გადალახოს ნიკოტინზე საწყისი უარყოფითი რეაქცია, შეეჩვიოს ნიკოტინის ტოქსიკურ ეფექტს. და ეს უკვე ერთგვარი ძალადობაა მისი სხეულის მიმართ.
თამბაქოსა და ნიკოტინის შემცველ პროდუქტებზე დამოკიდებულება მრავალი ფაქტორის გამო ხდება. ნიკოტინის სისხლში პირდაპირი მოხვედრის, დოფამინის მოქმედებისა და ორგანიზმში ნიკოტინის სწრაფი დაშლის ფაქტორის გარდა (50%-ით 3-4 საათში, რაც იწვევს დოფამინის მდგომარეობის შეწყვეტას და, შესაბამისად, დოფამინის მდგომარეობის განახლებისთვის მოწევის სურვილის ზრდას), ეს ასევე გენეტიკური წინასწარგანწყობის, პიროვნული თვისებების, გარე ფაქტორების (მაგალითად, სტრესის და ა.შ.) არსებობაა.
ახალგაზრდების მოწევას ძირითადად იწყებენ, როდესაც მათ აქვთ კომუნიკაციის, თვითშეფასების პრობლემები, როდესაც მათ აქვთ არასრულფასოვნების კომპლექსები, როდესაც ადამიანს სურს თავი ზრდასრულად იგრძნოს, სურს გაზარდოს საკუთარი მნიშვნელობის გრძნობა, ან როდესაც ადამიანი იმყოფება რაიმე შინაგანი კონფლიქტის, შინაგანი პროტესტის გავლენის ქვეშ, ასევე როდესაც მოწყენილობა აქვს, არ აქვს საყვარელი საქმიანობა, ჰობი და დროის დაკავების საჭიროება, როდესაც ადამიანი მიდრეკილია სტერეოტიპებისკენ, არ არის საკმარისად მომწიფებული ფსიქოლოგიურად, აქვს დამოკიდებულების ტიპი ან აქვს სხვა დამოკიდებულებები.
ფსიქიატრები აღნიშნავენ, რომ ფსიქიკური დაავადების მქონე ადამიანებს შორის მწეველთა წილი უფრო მაღალია, ვიდრე სხვა ადამიანებში. შფოთიანი და დეპრესიული ადამიანები ყველაზე მეტად არიან მიდრეკილნი ამ ცუდი ჩვევისკენ.
ისინი სიგარეტს უფრო ადრე ცდიან, უფრო ძლიერ დამოკიდებულებას განიცდიან და მისგან თავის დაღწევა უფრო უჭირთ. ჯანმრთელობაზე უარყოფითი ზეგავლენის სიძლიერე მოსახლეობის ამ ჯგუფში უფრო გამოხატულია.
მოწევა ადამიანს რესურსებსა და დროს ართმევს; მწეველები უფრო სწრაფად ბერდებიან. მიუხედავად იმისა, რომ ესმით მოწევის ხასიათი და ზიანის მასშტაბები, სამწუხაროდ, ადამიანები მაინც აგრძელებენ მოწევას.
საქმე იმაშია, რომ მოწევას მხოლოდ „სტრესის შემცირების“ შეგრძნება შეუძლია.
მოწევის დაწყებიდან 8 წამის შემდეგ ნიკოტინი ტვინში აღწევს და ნერვული სისტემის სტიმულაცია იწყება. გამოიყოფა ადრენალინი, რაც იწვევს გულისცემის, არტერიული წნევის და სისხლში შაქრის დონის მატებას.
მწეველი ამ ეფექტებს ენერგიის მოზღვავებად აღიქვამს. გარდა ამისა, გამოიყოფა ენდორფინები - ნივთიერებები, რომლებიც გავლენას ახდენენ ემოციურ მდგომარეობაზე (იწვევენ ეიფორიას).
მოწევის დროს ნიკოტინი ასევე მოქმედებს ტვინის დოფამინურ სტრუქტურებზე, რაც გულისხმობს დოფამინის გამოყოფას - ნივთიერებას, რომელიც გავლენას ახდენს განწყობაზე, ხასიათსა და ქცევაზე, მეხსიერებაზე, აზროვნების სიჩქარეზე, მოტივაციაზე.
თუმცა, დოფამინს აქვს უარყოფითი ეფექტი: მას შეუძლია გამოიწვიოს ნებისმიერი დამოკიდებულება.
ნიკოტინზე დამოკიდებულება არ არის გამონაკლისი! მოწევის დროს დოფამინი იწვევს კმაყოფილების გრძნობას, ქმნის ამ ეფექტის გამეორების სურვილს. დოფამინი ქმნის გარკვეულ ასოციაციებს მოწევასთან, აძლიერებს მათ. მწეველი ქმნის მოწევის დადებით იმიჯს, უჩნდება მოწევის გაგრძელების სურვილი.
თუ სიტუაციას სისტემურად შევხედავთ, მაშინ მოწევა მხოლოდ დოფამინის ხანმოკლე მდგომარეობას არ ეხება, ის ნიკოტინზე დამოკიდებულებასა და ორგანიზმის დაზიანებასაც ეხება. ანუ, თუ საკუთარ თავს კითხვას დაუსვამთ „მოწევა თუ არა?“, მაშინ პასუხი აშკარაა: მოწევას თავი უნდა დაანებოთ!
მოწევა საზიანოა როგორც ფიზიკური, ასევე ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის. მრავალი მონაცემის თანახმად, სიგარეტის კვამლი შეიცავს 4 ათასზე მეტ სხვადასხვა ქიმიურ ნაერთს, მათ შორის 40-ზე მეტ კანცეროგენულ ნივთიერებას.
მოწევა შემთხვევათა 85 პროცენტში ფილტვის, ბრონქებისა და ტრაქეის კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის მიზეზია. მოწევა ხელს უწყობს მიოკარდიუმის ინფარქტის, ინსულტის, იმპოტენციის, უნაყოფობის და კუჭ-ნაწლავის დაავადებების გაჩენას. მოწევა აუარესებს კბილის მინანქრისა და კანის მდგომარეობას. მოწევა იწვევს ადამიანში განწყობის ცვალებადობას.
მოწევა ორგანიზმს წონასწორობიდან აგდებს. ჯანმრთელ ორგანიზმში ნიკოტინზე პირველ რეაქციას თან ახლავს თავბრუსხვევა, სხვადასხვა ინტენსივობის თავის ტკივილი, გაძლიერებული ნერწყვდენა, ხველა, გულისრევა, ღებინება.
მოწევის დროს სისხლში გამოიყოფა სტრესის ჰორმონები - ადრენალინი, ნორადრენალინი, კორტიზოლი. ანუ, ფიზიოლოგიურ დონეზე, მოწევა ორგანიზმისთვის სტრესია. როდესაც ადამიანი აგრძელებს მოწევას, მისი სხეული იძულებულია გადალახოს ნიკოტინზე საწყისი უარყოფითი რეაქცია, შეეჩვიოს ნიკოტინის ტოქსიკურ ეფექტს. და ეს უკვე ერთგვარი ძალადობაა მისი სხეულის მიმართ.
თამბაქოსა და ნიკოტინის შემცველ პროდუქტებზე დამოკიდებულება მრავალი ფაქტორის გამო ხდება. ნიკოტინის სისხლში პირდაპირი მოხვედრის, დოფამინის მოქმედებისა და ორგანიზმში ნიკოტინის სწრაფი დაშლის ფაქტორის გარდა (50%-ით 3-4 საათში, რაც იწვევს დოფამინის მდგომარეობის შეწყვეტას და, შესაბამისად, დოფამინის მდგომარეობის განახლებისთვის მოწევის სურვილის ზრდას), ეს ასევე გენეტიკური წინასწარგანწყობის, პიროვნული თვისებების, გარე ფაქტორების (მაგალითად, სტრესის და ა.შ.) არსებობაა.
ახალგაზრდების მოწევას ძირითადად იწყებენ, როდესაც მათ აქვთ კომუნიკაციის, თვითშეფასების პრობლემები, როდესაც მათ აქვთ არასრულფასოვნების კომპლექსები, როდესაც ადამიანს სურს თავი ზრდასრულად იგრძნოს, სურს გაზარდოს საკუთარი მნიშვნელობის გრძნობა, ან როდესაც ადამიანი იმყოფება რაიმე შინაგანი კონფლიქტის, შინაგანი პროტესტის გავლენის ქვეშ, ასევე როდესაც მოწყენილობა აქვს, არ აქვს საყვარელი საქმიანობა, ჰობი და დროის დაკავების საჭიროება, როდესაც ადამიანი მიდრეკილია სტერეოტიპებისკენ, არ არის საკმარისად მომწიფებული ფსიქოლოგიურად, აქვს დამოკიდებულების ტიპი ან აქვს სხვა დამოკიდებულებები.
ფსიქიატრები აღნიშნავენ, რომ ფსიქიკური დაავადების მქონე ადამიანებს შორის მწეველთა წილი უფრო მაღალია, ვიდრე სხვა ადამიანებში. შფოთიანი და დეპრესიული ადამიანები ყველაზე მეტად არიან მიდრეკილნი ამ ცუდი ჩვევისკენ.
ისინი სიგარეტს უფრო ადრე ცდიან, უფრო ძლიერ დამოკიდებულებას განიცდიან და მისგან თავის დაღწევა უფრო უჭირთ. ჯანმრთელობაზე უარყოფითი ზეგავლენის სიძლიერე მოსახლეობის ამ ჯგუფში უფრო გამოხატულია.
მოწევა ადამიანს რესურსებსა და დროს ართმევს; მწეველები უფრო სწრაფად ბერდებიან. მიუხედავად იმისა, რომ ესმით მოწევის ხასიათი და ზიანის მასშტაბები, სამწუხაროდ, ადამიანები მაინც აგრძელებენ მოწევას.
